|
ÖZET: Ambalaj atıklarının yönetimi konusunda, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin herhangi bir faaliyet yürütmediği belirlenmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı ve depolanması gibi hizmetlerin belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, belediyelerin gelir getirici işlemlerini düzenlemekte ve bu kapsamda ambalaj atıklarının yönetimi için gerekli ihale süreçlerinin işletilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, 2872 sayılı Çevre Kanunu’na dayanarak hazırlanmış olup, ambalaj atıklarının toplanması ve geri kazanımına dair ayrıntılı düzenlemeler içermektedir. Bu yönetmelik gereğince, belediyelerin ambalaj atıklarını toplama, geri kazanım sağlama ve ilgili tesisleri işletme sorumluluğu bulunmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, belediyenin bu faaliyetleri yerine getirmediğini ve imtiyaz hakkının lisans sahibi firmalara devredilmediğini göstermektedir. Bu durum, belediyenin önemli bir gelir kaynağından mahrum kalmasına yol açmıştır. Sonuç olarak, ambalaj atıklarının yönetimi, belediyelerin yasal sorumlulukları arasında yer almakta ve bu hizmetlerin etkin bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Belediyenin, çevreye karşı olan sorumluluklarını yerine getirebilmesi için bu imtiyaz hakkını kullanarak ya da ihale yoluyla devretmesi, hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik fayda açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Ambalaj Atıklarının Toplanması ve Değerlendirilmesine İlişkin Herhangi Bir Faaliyetin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından yetkisi ve imtiyazı dahilinde olan ambalaj atıklarının toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması işlerine ilişkin sorumluluğun yerine getirilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinin ilk fıkrasının (g) bendinde; katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetler belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Diğer yandan gelir getirici işlemler yönüyle yürürlükte olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dâhil daireler ile katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin satım, hizmet, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir. 11.08.1983 tarih ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8’inci maddesine dayanılarak hazırlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup bu yönetmelikte ambalaj atıklarının toplanması, ayrıştırılması ve geri kazanımına ilişkin ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğe göre; ambalaj atığını toplamak veya toplattırmak, geri kazanımlarını sağlamak, bu iş için toplama-ayırma tesisi kurmak/kurdurmak, işletmek/işlettirmek ve kurduğu tesislere çevre lisansı/geçici faaliyet belgesi almak/aldırmak belediyelerin sorumluluğundadır. Belediyeler söz konusu işleri ya bizzat kendileri yapmak ya da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre lisansı almış firmalara 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre ihale yapmak suretiyle yaptırmak durumundadırlar.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından ambalaj atıklarının toplanması, taşınması ve ayrıştırılması işlerine ilişkin herhangi bir faaliyetin yürütülmediği, Belediyece yerine getirilemeyen söz konusu bu faaliyetlere ilişkin imtiyaz hakkının da 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre lisans sahibi firmalara ihale yoluyla devredilmediği, açıklanan nedenlerle Belediyenin önemli bir gelirden mahrum kaldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalar, Belediye tarafından ambalaj atıklarının yönetiminin sağlanmasına ilişkin gerekli iş ve işlemlerin yerine getirilmemesi gerekmektedir.
Yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere ambalaj atıklarının toplanması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili hizmetleri yapmak görevi belediyelerin yetki ve imtiyazları dahilinde sorumluluğudur.
Dolayısıyla söz konusu imtiyaz hakkını kullanmak ya da 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla devretmek suretiyle belediyelerin çevreye karşı sorumluluğunu yerine getirmesi yasal gerekliliktir. Bu faaliyetlerin her iki şekilde gerçekleştirilmesi suretiyle belediyeye gelir sağlanmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir.
Belediyenin yetkisi ve imtiyazı dahilinde olan ambalaj atıklarının toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması işlerine ilişkin sorumluluğun yerine getirilmesi ve ambalaj atıklarının toplanması işine ilişkin imtiyaz hakkının gerekli rekabet ortamı oluşturularak yapılacak ihale ile verilmesi gerekmektedir.