|
ÖZET: Ambalaj atıklarının yönetimi konusunda, ilgili ilçe belediyesinin gerekli faaliyetleri yerine getirmediği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı ve depolanması gibi hizmetlerin belediyelerin sorumluluğunda olduğunu belirtmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, belediyenin ambalaj atıklarının toplanması ve işlenmesiyle ilgili herhangi bir işlem gerçekleştirmediği ve bu faaliyetlerin ihale yoluyla lisanslı firmalara devredilmediği ortaya çıkmıştır. Bu durum, belediyenin potansiyel gelir kaynağından mahrum kalmasına yol açmaktadır.
Ayrıca, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, ambalaj atıklarının yönetimi için belirli düzenlemeler getirmektedir. Yönetmelikte, atıkların toplanması ve geri kazanım süreçlerinin çevre lisanslı tesislere verilmesi zorunluluğu vurgulanmaktadır. İncelemeler, belediyenin bu yükümlülükleri yerine getirmediğini ve ambalaj atıklarının yönetimi konusunda gerekli adımları atmadığını göstermektedir. Kamu idaresi, ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi için yeni faaliyetlerin planlandığını belirtmiştir. Ancak, mevcut mevzuat çerçevesinde, belediyenin bu imtiyaz hakkını kullanması veya ihale yoluyla devretmesi gerekmektedir. Bu durum, çevre yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Ambalaj Atıklarının Toplanması ve Değerlendirilmesine İlişkin Herhangi Bir Faaliyetin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından yetkisi ve imtiyazı dahilinde olan ambalaj atıklarının toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması işlerine ilişkin sorumluluğun yerine getirilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinin ilk fıkrasının (g) bendinde; katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetler belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Diğer yandan gelir getirici işlemler yönüyle yürürlükte olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dâhil daireler ile katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin satım, hizmet, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ile ilgili diğer mevzuata dayanılarak hazırlanan ve 26.06.2021 tarih ve 31523 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nde de; atıkların toplanması, taşınması, geri kazanımı, geri dönüşümü ve bertaraf edilmeleri ve maliyetlerin karşılanması konularında düzenlemeler yapılmış ve mevzuatında tanımlanan sistem doğrultusunda toplanan ambalaj atıklarının çevre lisanslı ambalaj atığı işleme tesislerine verilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’te ambalaj atıklarını piyasaya sürenlerin tanımı yapılmış ve sorumluluğu vurgulanmış, ayrıca yetkilendirilmiş kuruluşlardan bahsedilmiştir. Yetkilendirilmiş kuruluşlar, ambalajları piyasaya süren işletmelerin ambalaj atıkları yönetimi konusundaki sorumluluklarını yerine getirmek amacıyla kurulan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlardır.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından ambalaj atıklarının toplanması, taşınması ve ayrıştırılması işlerine ilişkin herhangi bir faaliyetin yürütülmediği, Belediyece yerine getirilemeyen söz konusu bu faaliyetlere ilişkin imtiyaz hakkının da 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre lisans sahibi firmalara ihale yoluyla devredilmediği, açıklanan nedenlerle Belediyenin bu gelirden mahrum kaldığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye tarafından ambalaj atıklarının yönetiminin sağlanmasına ilişkin gerekli iş ve işlemlerin yerine getirilmemesi, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’ne aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi cevabında, ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesine ilişkin yeni faaliyetler yapılacağı belirtilmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere ambalaj atıklarının toplanması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili hizmetleri yapmak görevi belediyelerin yetki ve imtiyazları dahilinde sorumluluğudur. Dolayısıyla, belediyenin söz konusu imtiyaz hakkını kullanması ya da 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla devretmesi gerekmektedir.