|
ÖZET: Ambalaj ve tekstil atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi konusunda, Düzce Belediyesi’nin imtiyaz hakkının ihalesiz devredilmesiyle ilgili 2024 yılı Sayıştay denetim raporunda önemli bulgulara ulaşılmıştır. Rapora göre, ambalaj atıklarının toplanması için verilen işletme hakkından herhangi bir gelir elde edilmediği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere katı atıkların yönetimi konusunda çeşitli yetkiler ve imtiyazlar tanımaktadır. Ayrıca, Sıfır Atık Yönetmeliği, yerel yönetimlerin ambalaj atıklarıyla ilgili sorumluluklarını belirlemektedir.
Düzce Belediyesi, ambalaj atıklarının toplanması, taşınması ve geri kazanımı gibi hizmetleri ya kendisi yürütmeli ya da bu alanda yetki sahibi firmalarla sözleşme yapmalıdır. Ancak yapılan incelemelerde, toplanan atıkların ayrıştırılmadan depolama alanına boşaltıldığı ve belediyenin, Düzce Katı Atık Birliği ile imzalanan sözleşme kapsamında elde edilen gelirden pay almadığı ortaya çıkmıştır. Belediye, yüklenici firmanın çeşitli yatırımlar gerçekleştirmesi sonrasında, bütçesinde kalan kardan birlik üyelerine pay verebileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, Düzce Katı Atık Birliği’nin depolama sahalarına dökülen atıkların geri dönüşümünden gelir elde etmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Ambalaj ve Tekstil Atıklarının Toplanması ve Değerlendirilmesi İmtiyaz Hakkının İhalesiz Olarak Devredilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Ambalaj atıklarının toplanması için verilen işletme hakkından herhangi bir gelir elde edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin 1 inci fıkrası (g) bendinde; katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Sıfır Atık Yönetmeliği 12.07.2019 tarihli ve 30829 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik’in “Mahalli idarelerin görev, yetki ve yükümlülükleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; ambalaj atıklarıyla ilgili olarak belediyelere bazı görev ve sorumluluklar verilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Belediyeler ambalaj atıklarının toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri ya bizzat kendileri veya atık yönetimi amacıyla oluşturulan birliklere üye olunması durumunda birliklere ya da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre lisansı almış firmalarla sözleşme yaparak yaptırmak durumundadır. Bu hizmetler 5393 sayılı Belediye Kanunu’nca aynı zamanda bir imtiyaz olarak addedilmiştir ve Belediyelerin söz konusu ambalaj atıkları ile ilgili hizmetlerden gelir elde etmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde; Düzce Belediyesi sınırları içerisinde toplanan atıkların, ayrıştırılmadan Düzce Katı Atık Birliğinin depolama alanına boşaltıldığı, Düzce Katı Atık Birliğinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde 01.11.2016 tarihinde yaptığı ihale sonucunda bir firma ile katı atıkların geri dönüşüm ve/veya enerji elde edilmesi gibi yöntemlerle ekonomiye geri kazandırılması için tesisler kurması, bu tesisleri 29 yıllık işletme hakkı verilmesi amacıyla elde edilen gelirlerden %59 pay karşılığında 30.11.2016 tarihinde sözleşme imzaladığı, 30.01.2020 tarihinde sözleşmeye ek protokol imzalandığı, söz konusu firmanın katı atık tesislerini kurup işletmeye başladığı ve geri dönüşüm ile üretilen enerjiden gelir elde ettiği ancak 31.12.2024 itibarıyla Belediyenin söz konusu sözleşme kapsamında firmanın elde ettiği gelirden hiçbir pay almadığı tespit edilmiştir.
Belediye cevabında, Düzce İli Katı Atık Birliği ile sözleşme imzalayan yüklenici firmanın Atıktan Türetilmiş Yakıt hazırlama tesisinin kurulması gibi çeşitli yatırımlar ile düzenli depolama sahasını tamamladıktan sonra bütçesinde kalan kardan Birlik Üyelerine pay verebileceğini, bu süreç sonunda depolama sahalarına dökülen atıkların geri dönüşümü ile ilgili hizmetlerden gelir elde etmesinin planlandığı belirtilerek bulguya iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak; Belediyenin Düzce Katı Atık Birliği depolama sahalarına dökülen atıkların geri dönüşümü ile ilgili hizmetlerden gelir elde etmesi gerekmektedir.