|
ÖZET: Ameliyathane rehabilitasyonu kapsamında gerçekleştirilen yapım işlerinin ihale süreci, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Üniversite Hafsa Sultan Hastanesi’nde, bakım onarım işinin proje eksikliği nedeniyle yapım işi olarak değil, hizmet alımı şeklinde ihale edildiği tespit edilmiştir. İhaleye katılan firmalar arasında inşaat ve makina mühendisinin bulunmaması, idarenin yeterli mühendis kaynağına sahip olmasına rağmen teknik destek alınmaması dikkat çekmiştir. Ayrıca, işin aciliyeti gerekçe gösterilerek, açık ihale yerine pazarlık usulü tercih edilmiştir.
Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, yapım işlerinin uygulama projesi olmadan ihale edilemeyeceğini belirtmektedir. Ancak, mevcut durumda, ihale sürecinde hazırlanan teknik şartnamenin metraj içermemesi ve teklif veren firmalar arasında büyük fiyat farklılıkları yaşanması, sürecin şeffaflığını sorgulatmaktadır. İdare, işin aciliyeti ve enfeksiyon riski gibi sebeplerle bu yöntemi seçtiğini savunsa da, yeterli planlama yapılmadan hareket edilmesi, uzun vadeli ihtiyaçların göz ardı edildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, ameliyathane rehabilitasyon projelerinin önceden planlanarak, yapım işi olarak ihale edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve şeffaf ihale süreçlerinin sağlanması, bu tür işlerin daha sağlıklı bir şekilde yürütülmesini mümkün kılacaktır. |
BULGU: Ameliyathane Rehabilitasyonu Kapsamındaki Yapım İşlerinin Hizmet Alımı Şeklinde İhale Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Hafsa Sultan Hastanesi Ameliyathane Bakım Onarımı işinin projesi hazır olmadığı için yapım işi olarak ihale edilmesi gerekirken hizmet alımı olarak ihale edildiği, işin kontrolleri arasında inşaat ve makina mühendisi bulunmadığı, idarenin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığında yeterli mühendis bulunmasına rağmen teknik destek alınmadığı, insan sağlığı açısından işin aciliyeti öne sürülerek açık ihale yerine 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (b) bendine göre pazarlık usulü ile ihale edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde yapım; bina … gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işleri olarak tanımlanmıştır.
Her ne kadar “hizmet” tanımında da bakım onarım kavramı bulunsa da Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Bakım onarım işleri” başlıklı 63’üncü maddesinde bu kavramın makine ve ekipmanın bakım ve onarımını kapsadığı belirtilip küçük onarımlar da dahil olmak üzere yapıma ilişkin onarımların hizmet alımı olarak ihale edilmesinin mümkün olmadığı vurgulanmıştır.
Aynı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde yapım işlerinde uygulama projesi yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı düzenlendikten sonra onarım işlerinde kesin proje ile ihaleye çıkılabileceği kurala bağlanmıştır.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları belirtilmiştir.
01.07.2024 tarihinde 103.493.570,00 TL (KDV hariç) bedelle sözleşmesi imzalanan MCBÜ Hafsa Sultan Hastanesi Ameliyathane Bakım Onarımı İşi’nde, proje hazırlanmadan ihaleye çıkıldığı, hazırlanan teknik şartnamede yapılacak işlerin sözel olarak tarif edildiği ancak şartnamenin hiçbir metraj (miktar) içermediği tespit edilmiştir. Teklif veren isteklilerin önceden gelip işin yapılacağı yeri görüp ölçüm yaptıkları belirtilse de tüm isteklilere işin aynı şekilde tarif edildiğinin kanıtlanmasının mümkün olmadığı gibi teklifler arasında 7 katdan fazla fark olduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında; enfeksiyon riski ve kapasite yetersizliği nedeniyle işin aciliyeti bulunduğundan, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (b) bendine istinaden pazarlık ihalesinin ivedilikle yapılmasına karar verildiği, 97 sayfalık teknik şartnamede işin ayrıntılı olarak anlatıldığı ve istekli olabileceklere yerlerin gösterilip ölçüm yapma imkanı verildiği belirtilmiştir. Ayrıca, işle ilgili 7 firmaya davetiye gönderildiği ve daha fazla firmanın katılabilmesi ve rekabetin artırılması için zeyilname düzenlenip ihale tarihinin ertelendiği vurgulanmıştır.
Mevcut ameliyathanelerin rehabilitasyon ihtiyacının uzun süredir bilinmesine rağmen yeterli finansal kaynak bulunmadığı için önceden bir plan proje çalışması yapılmamış, kaynak bulunduğunda ise halk sağlığı ve işin aciliyeti öne sürülerek proje hazırlanmadan ve ilan süreçleri beklenmeden 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesi (b) bendi işin ihale usulü olarak benimsenmiş; yine proje olmaması nedeniyle yapım işi olarak ihale edilmeyip hizmet alımı ihalesine çıkılmıştır. Halbuki işin kapsamında ameliyathane inşaatı ile doğal bağlantısı bulunan ameliyathane ekipmanlarının alımını kapsayan mal alımı bulunmaktadır.
Sonuç olarak; kurumun ihtiyaçlarının son ana bırakılmadan önceden tasarlanarak alınması, yapım işi olarak ihale edilmesi gereken işlerin hizmet alımı olarak ihale edilmemesi gerekmektedir.