BULGU: Amortisman Ayırma İşlemlerinde Hata Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabında kayıtlı varlıklar için ayrılması gereken amortisman tutarlarının bazı varlıklar için ayrılması gerekirken ayrılmaması, bazı varlıklar için ise hatalı hesaplanarak ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubu ile ilgili ve “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır.
Adı geçen Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddesinde 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın niteliği ve işleyişi düzenlenmiş olup maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceği belirtilmiştir. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Yukarıda belirtilen Yönetmelik ile Muhasebat Genel Tebliği’nin söz konusu hükümlerine aykırı olarak aşağıdaki tabloda bulunan varlıkların bazıları için hiç amortisman ayrılmaması bazıları için ise ayrılması gereken tutarın hatalı hesaplaması sonucu maddi duran varlıkların gerçek değerinin yanlış gösterilmesine neden olunmuştur.
Amortisman ayırma işlemlerinin hatalı yapılması neticesinde toplam 71.383.913,96 TL yanlış kaydedilerek hem faaliyet sonuçlarının hem de bilançoda bu varlıkların net değerinin
hatalı gösterilmesine neden olunduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında hatalı amortisman ayırma işlemlerinin düzeltilmesi ile ilgili çalışmalara başlanacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.
Tablo 8: Maddi Duran Varlıklara İlişkin Amortisman Tutarları
| Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç Bakiyesi (TL) |
Oran (%) |
Ayrılması Gereken Amortisman (TL) |
Ayrılan Amortisman (TL) |
Fazla/Eksik Ayrılan Amortisman (TL) |
| Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç Bakiyesi (TL) |
Oran (%) |
(A) | (B) | (A-B) |
| 251 | 1 | 4 | Kanalizasyon Hatları |
147.805.606,46 | 2,5 | 3.695.140,16 | 0 | 3.695.140,16 | ||
| 251 | 1 | 7 | Yollar | 132.056.507,17 | 5 | 6.602.825,36 | 1.767.090,10 | 4.835.735,26 | ||
| 251 | 1 | 20 | 2 | Parklar ve Yeşil Alanlar |
47.326.728,77 | 5 | 2.366.336,44 | 711.280,00 | 1.655.056,44 | |
| 251 | 1 | 99 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 4.154.623,69 | 5 | 207.731,18 | 0 | 207.731,18 | ||
| 251 | 1 | 2 | 9 | 5 | Dükkan ve İşyeri |
5.433.120,00 | 2 | 108.662,40 | 81.886.239,60 | -81.777.577.20 |
| TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | TOPLAM HATA | -71.383.913,96 |
| ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Belediyesi’nin 251 ve 252 hesaplarında amortisman ayırma işlemlerinde hatalar tespit edilmiştir. Bazı varlıklar için amortisman ayrılmamış, bazıları ise hatalı hesaplanmıştır. Bu durum, maddi duran varlıkların gerçek değerinin yanlış gösterilmesine ve toplamda 71.383.913,96 TL’lik bir yanlış kayda yol açmıştır. Kamu İdaresi, hatalı amortisman işlemlerinin düzeltilmesi için çalışmaların başlatılacağını bildirmiştir. Amortismana tabi varlıklar için tebliğlere uygun amortisman ayrılması gerektiği vurgulanmıştır. |