|
ÖZET: Amortisman ayırma işlemlerinin hatalı yapılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi, maddi duran varlıklar için yanlış amortisman oranları uygulayarak fazla amortisman kaydetmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen maddi duran varlıklar için yıpranma ve aşınma nedeniyle amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 04.11.2015 tarihli tebliğde de amortisman hesaplamalarına dair usul ve esaslar açıklanmıştır.
Yapılan incelemelerde, 20 yıllık ekonomik ömre sahip park ve yeşil alanlar için %5 olarak belirlenmesi gereken amortisman oranının %100 olarak uygulandığı tespit edilmiştir. Bu durum, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na 8.131.007.816,77 TL fazla alacak ve 630 Giderler Hesabı’na da aynı tutarda fazla borç kaydı yapılmasına yol açmıştır. Sonuç olarak, hatalı amortisman ayrılması, mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul ederek gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiş, ancak denetim yılına ilişkin düzeltme kayıtlarıyla ilgili herhangi bir belge sunmamıştır. Bu durum, 2024 yılı mali tablolarının hatalı sonuçlar vermesine neden olmaktadır. Kamu İdaresi’nin, amortismana tabi varlıklar için mevzuat hükümlerine uygun hesaplamalar yapması, mali tabloların güvenilirliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Amortisman Ayırma İşlemlerinin Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından amortisman ayırma işlemleri sırasında ilgili maddi duran varlığa hatalı amortisman oranı uygulanması sonucunda fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmiştir. Anılan Yönetmelik’in “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci ve “Hesabın işleyişi” başlıklı 203’üncü maddelerinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi için kullanılacağı ve ayrılan amortisman tutarlarının muhasebeleştirilmesinde bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı açıklanmıştır.
Sıralanan mevzuat hükümleri uyarınca bir yıldan uzun süreli kullanılabilen maddi duran varlıklar için yıpranma ve aşınma sebepli amortisman işlemi uygulanması gerekmektedir. Amortisman ayırma işlemi 630 Giderler Hesabı’na borç, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın alacak tarafına kayıt yapılarak gerçekleştirilecektir. Maddi duran varlıklardan amortisman işlemi uygulanacak olanlar ile amortisman işlemi sırasında ilgili duran varlığa hangi yöntem, süre ve buna göre belirlenen oranların uygulanacağı Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan tebliğ ile belirlenmektedir.
Yapılan inceleme sonucunda; 20 yıllık tükenme ömrü olan ve maddi duran varlıklar içerisinde yer alan park ve yeşil alanlar için amortisman oranının %5 olarak uygulanması gerekirken %100 oranında uygulandığı ve bunun neticesinde 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na 8.131.007.816,77 TL fazla alacak kaydı, 630 Giderler Hesabı’na ise 8.131.007.816,77 TL fazla borç kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Buna bağlı olarak, amortismana tabi varlıklar için hatalı ayrılan amortisman tutarı 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile 630 Giderler Hesabı’nın mali tablolarda hatalı görünmesine yol açmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususu kabul ettiğini ve gerekli kayıtların mevzuat hükümleri doğrultusunda gerçekleştireceğini belirtmiştir.
İdare tarafından gerekli kayıtların yapılacağı ifade edilmesine rağmen denetim yılına ilişkin düzeltme kayıtlarına dair bir belge iletilmemiştir. Bu husus, 2024 yılı mali tablolarının hatalı sonuç üretmesine sebep olmaktadır.
Mali tablolarının tam ve güvenilir bilgi sunması bakımından, Kamu İdaresinin amortismana tabi varlıklar için mevzuat hükümlerinin öngördüğü süre, yöntem ve oranları gözeterek amortisman hesaplaması gerekmektedir.