|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde amortisman ayrılmasıyla ilgili hataları ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, muhasebe hesaplarında yer almayan varlıklar için de amortisman ayrıldığı görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır.
Denetim bulguları, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın eksik ve fazla kayıtlar içerdiğini göstermektedir. 2024 yılı bilançosunda, amortismana tabi 84.941,04 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle hesapta eksiklikler oluşmuş; ayrıca, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrılması ve muhasebe hesaplarında yer almayan varlıklar için yapılan işlemler nedeniyle 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nda 343.168,59 TL’lik bir fazlalık ortaya çıkmıştır. Bu durum, 2024 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda da amortisman giderlerinin eksik gösterilmesine yol açmıştır. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasıyla ilgili mevzuata uygun işlemlerin yapılması gerektiği ifade edilmiştir. İlgili idare, bu bulgular doğrultusunda gerekli adımları atacağını belirtmiştir. |
BULGU: Amortisman Ayrılması Konusunda Hatalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı ve muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayırılan taşınırlar ile muhasebe hesaplarında kayıtlı olmadığı halde amortisman ayrılan varlıklar bulunduğu görülmüştür.
Tablo 7: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar ile Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu |
Ekodl | Ekod 2 |
Ekod3 | Ekod4 | Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| xx | 252.xx.99.. | Diğer Binalar | 0,00 | 65.008,24 | -65.008,24 | ||||
| xx | 252.xx.xx.07.01 | Kamu Konutları | 43.141,20 | 0,00 | 43.141,20 | ||||
| xx | 252.xx.xx.09.01 | Alışveriş ve İş Merkezleri | 306.050,46 | 384.700,46 | -78.650,00 | ||||
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 39.142,01 | 69.118,70 | -29.976,69 | |||||
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler |
15,00 | 43,50 | -28,50 | |||||
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri |
9.208,25 | 53.521,50 | -44.313,25 |
| 255.01.01.. | Döşeme Demirbaşları | 53.702,00 | 101.686,48 | -47.984,48 | |||||
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları |
36.377,60 | 44.519,12 | -8.141,52 | |||||
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 1.384,70 | 0,00 | 1.384,70 | |||||
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları | 14.314,60 | 15.177,25 | -862,65 | |||||
| 255.02.06.. | Aydınlatma Cihazları | 1.760,50 | 0,00 | 1.760,50 | |||||
| 255.03.04.. | Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları |
0,00 | 9.995,00 | -9.995,00 | |||||
| 255.03.05.. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler |
0,00 | 8.068,00 | -8.068,00 | |||||
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları |
6.698,22 | 30.691,80 | -23.993,58 | |||||
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar |
1.905,50 | 0,00 | 1.905,50 | |||||
| 255.08.04.. | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları | 17.641,44 | 0,00 | 17.641,44 | |||||
| 255.09.01.. | Doğa Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 4.447,16 | 16.000,00 | -11.552,84 | |||||
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 1.000,00 | -1.000,00 | |||||
| 255.10.01.. | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 2.237,16 | 15.831,00 | -13.593,84 | |||||
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları |
18.072,00 | 0,00 | 18.072,00 | |||||
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 1.035,70 | 0,00 | 1.035,70 |
Buna göre 2024 yılı bilançosunda; Amortismana tabi 84.941,04 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle ayrılması gereken tutarlar kadar 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik, ilgili maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla; maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması ve muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için amortisman ayrılması nedeniyle 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 343.168,59 TL fazla; diğer taraftan 2024 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda da yılı amortisman giderleri (630.13) hesabı itibarıyla eksik gösterilmesine neden olunmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması konusunda ilgili mevzuatta öngörülen düzenlemelere uygun olarak işlem tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.