|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde amortisman ayrılmasıyla ilgili bazı hataları ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, bu varlıkların amortisman süreleri ve yöntemleri Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmektedir.
Denetim bulguları, 2024 yılı bilançosunda amortismana tabi 3.275.615,15 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmadığını ve bu durumun 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabında eksikliklere yol açtığını göstermektedir. Ayrıca, kayıtlı olmayan varlıklar için de amortisman ayrıldığı ve bu nedenle hesapların 6.031.914,00 TL fazla gösterildiği belirlenmiştir. Bu hatalar, 2024 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda da amortisman giderlerinin eksik yansıtılmasına neden olmuştur. İdare, denetim bulgularına dayanarak 2025 yılında gerekli düzeltmeleri yapmaya başlamıştır. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması, ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmelidir. |
BULGU: Amortisman Ayrılması Konusunda Yanlışlıklar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı, muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayırılan taşınırlar ile muhasebe hesaplarında kayıtlı olmadığı halde amortisman ayrılan varlıklar bulunduğu görülmüştür.
Tablo 7: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar ile Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu |
Ekodl | Ekod2 | Ekod3 | Ekod4 | Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 251.xx.18.00. | Şamandıra, Dolfen ve Platformlar |
73.201,00 | 81.778,00 | -8.577,00 | |||||
| 251.xx.20.07. | Genel Mezarlıklar | 2.967.952,00 | 7.935.074,00 | -4.967.122,00 |
| 251.xx.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri |
1.862.355,15 | 0,00 | 1.862.355,15 | |||||
| 252.xx.xx.12.03 | İmalathaneler | 1.403.000,00 | 0,00 | 1.403.000,00 | |||||
| 253.01.01.. | İletişim/Haberleşme Tesisleri |
8.800,00 | 0,00 | 8.800,00 | |||||
| 253.02.04.. | İş Makineleri ve Aletleri | 13.889.578,00 | 14.445.316,00 | -555.738,00 | |||||
| 253.02.07.. | Paketleme Makineleri | 0,00 | 300,00 | -300,00 | |||||
| 253.03.05.. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler |
22.032,00 | 22.439,00 | -407,00 | |||||
| 253.03.07.. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları |
568,00 | 760,00 | -192,00 | |||||
| 254.03.01.. | Motorlu Hava Taşıtları | 0,00 | 9.000,00 | -9.000,00 | |||||
| 255.03.03.. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 1.200,00 | 0,00 | 1.200,00 | |||||
| 255.05.01.. | Çiftlik Hayvanları | 0,00 | 490.578,00 | -490.578,00 | |||||
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 60,00 | 0,00 | 60,00 | |||||
| 255.07.03.. | Görsel ve İşitsel Kaynaklar |
200,00 | 0,00 | 200,00 |
Buna göre 2024 yılı bilançosunda; Amortismana tabi 3.275.615,15 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle ayrılması gereken tutarlar kadar 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik, ilgili maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla; maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması ve muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için amortisman ayrılması nedeniyle 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının 6.031.914,00 TL fazla; diğer taraftan 2024 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda da yılı amortisman giderleri 630.13 hesabı itibarıyla eksik gösterilmesine neden olunmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; 2025 yılında bulgu doğrultusunda işlem tesis edilmeye başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması konusunda, ilgili düzenlemelere uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.