|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda, il belediyesinin amortisman ayrılmasıyla ilgili hatalar tespit edilmiştir. Bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman kaydedildiği ve amortismana tabi olmayan varlıklar için de amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, bu varlıkların amortisman süre, yöntem ve oranları Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, diğerlerinin ise fazla amortisman kaydedildiği gözlemlenmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın eksik veya fazla gösterilmesine yol açmıştır. Ayrıca, yıllık amortisman giderlerinin de eksik kaydedildiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu hataların 2025 yılı içinde düzeltileceğini belirtmiştir. Maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması, ilgili düzenlemelere uygun şekilde gerçekleştirilmelidir. |
BULGU: Amortisman Ayrılması Konusunda Yanlışlıklar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı ve amortismana tabi olmayan bazı varlıklar için de amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrılan taşınırlar ile amortismana tabi olmayan (252.xxxx.11.99) bazı varlıklar için amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Tablo 9: Amortisman Ayrılması Konusundaki Yanlışlıklar Tablosu
| Hesap Kodu |
Ekod1 | Ekod2 | Ekod3 | Ekod4 | Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| xx | 252.xx.99.. | Diğer Binalar | 1.852.459,36 | 0,00 | 1.852.459,36 |
| 252.xx.xx.04.06 | Kurs Merkezleri | 22.452.733,86 | 0,00 | 22.452.733,86 | |||||
| 252.xx.xx.06.08 | İçmece ve Kaplıca Tesisleri |
25.000,00 | 0,00 | 25.000,00 | |||||
| 252.xx.xx.11.99 | Diğer | 15.034.444,26 | 4.295.555,50 | 10.738.888,76 | |||||
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler |
67.566,08 | 69.516,08 | -1.950,00 | |||||
| 255.01.04.. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
25.451,56 | 25.795,46 | -343,90 | |||||
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri |
468.218,02 | 484.318,02 | -16.100,00 | |||||
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 6.430.251,75 | 6.565.071,42 | -134.819,67 | |||||
| 255.03.03.. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları |
268.179,09 | 269.059,09 | -880,00 | |||||
| 255.07.01.. | Kütüphane Mobilyaları | 152.612,40 | 0,00 | 152.612,40 | |||||
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 835.926,23 | 0,00 | 835.926,23 | |||||
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri |
12.896.952,92 | 13.141.762,68 | -244.809,76 | |||||
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları |
1.834.740,73 | 1.834.811,33 | -70,60 |
Buna göre 2024 yılı bilançosunda; Amortismana tabi olan varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle ayrılması gereken tutarlar kadar 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik, ilgili maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla; maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması ve amortisman ayrılmaması gereken varlıklar (252.xxxx.11.99) için amortisman ayrılması nedeniyle 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının fark tutarı kadar fazla; diğer taraftan 2024 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda da yılı amortisman giderleri 630.13 hesabı itibarıyla eksik gösterilmesine neden olunmuştur.
Kamu İdaresi tarafından, bulgu konusu edilen amortisman ayrılması konusundaki yanlışlıkların, 2025 yılı içerisinde düzeltileceği ifade edilmiştir.
Maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması konusunda, ilgili düzenlemelere uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.