| ÖZET: Amortismana tabi maddi duran varlıklar için kayıtlı tutarından daha fazla amortisman ayrılması, bilançoda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının fazlalaşmasına neden olmaktadır. Bu kapsamda, amortismana tabi varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle bilançoda maddi duran varlıkların net değerleri fazla; Faaliyet Sonuçları Tablosunda amortisman giderleri eksik görünmektedir.
Kamu idaresinin cevabı, bulgu konusu hususa ilişkin düzeltme işlemlerinin 2024 yılı içerisinde yapılacağı belirtmiştir. Amortismana tabi maddi duran varlıklar için kayıtlı tutarından daha fazla amortisman ayrılması yasal hükümlere aykırıdır. Bu durumun düzeltilmesi gerekmektedir ve kamu idaresi bu hususa ilişkin gerekli işlemleri gerçekleştirmek zorundadır. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıkların Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin 2023 yılı mali tablolarının incelenmesinde maddi duran varlık grubunda kayıtlı bir kısım duran varlık için amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, İdarenin bir kısım duran varlık için amortisman ayırmadığı, bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayırdığı tespit edilmiştir.
Amortisman ayrılmamış maddi duran varlıklar ile kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılmış maddi duran varlıklara aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri |
| 251.01.02 | Enerji Nakil Hatları | 6.400,38 |
| 251.01.20.01 | Meydanlar | 28.573.859,70 |
| 251.01.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 461.325,19 |
| 251.01.20.03 | Mesire Yerleri | 25.490.134,39 |
| 251.01.99.00 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 27.192.411,04 |
| 252.01.01.02.03 | Orta Öğretim Okulları | 6.006,78 |
| 252.01.01.04.11 | İbadet Yerleri | 41.471,81 |
| 252.01.01.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları | 1.518.513,66 |
| 252.01.01.06.99 | Diğer | 66.806.318,48 |
| 252.01.01.07.01 | Kamu Konutları | 13.836,30 |
| 252.01.01.10.01 | Hangarlar, Antrepolar, Silolar ve Depolar | 560.837,10 |
| TOPLAM | TOPLAM | 150.671.114,83 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.xx.03.00 | Su İsale Hatları | 117.306,00 | 4.030.970,65 | -3.913.664,65 |
| 251.xx.04.00 | Kanalizasyon Hatları | 0,00 | 8.775.445,75 | -8.775.445,75 |
| 252.xx.01.99 | Diğer | 0,00 | 1.466.509,00 | -1.466.509,00 |
| 252.xx.02.04 | Üniversite, Akademi, Enstitü ve Yüksek Okul Binaları | 0,00 | 2.173,48 | -2.173,48 |
| 253.02.01. | Tarım ve Ormancılık Makineleri | 34.591,22 | 68.532,44 | -33.941,22 |
| 253.02.02. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 19.522,20 | 67.431,00 | -47.908,80 |
| 253.02.03. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 20.278,67 | 51.184,14 | -30.905,47 |
| 253.02.05. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri | 361.246,34 | 498.375,01 | -137.128,67 |
| 253.02.07. | Paketleme Makineleri | 27,51 | 55,02 | -27,51 |
| 253.02.09. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri | 7.555,00 | 15.110,00 | -7.555,00 |
| 253.02.10. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 3.690,00 | 7.380,00 | -3.690,00 |
| 253.03.01. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 21.934,57 | 43.869,14 | -21.934,57 |
| 253.03.02. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 42.245,99 | 87.642,58 | -45.396,59 |
| 253.03.03. | Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler | 75,18 | 150,36 | -75,18 |
| 253.03.04. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 234,08 | 468,16 | -234,08 |
| 253.03.05. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler | 248,00 | 496,00 | -248,00 |
| 253.03.06. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri | 84.878,50 | 158.513,10 | -73.634,60 |
| 253.03.07. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 19.835,60 | 50.606,20 | -30.770,60 |
| 253.03.08. | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 33.984,00 | 69.944,50 | -35.960,50 |
| 254.01.06. | Mopet ve Motosikletler | 200,00 | 400,00 | -200,00 |
| 254.02.07. | Botlar | 2.024,82 | 4.049,64 | -2.024,82 |
| 255.01.01. | Döşeme Demirbaşları | 235.930,56 | 328.322,69 | -92.392,13 |
| 255.01.02. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 364.780,50 | 464.921,73 | -100.141,23 |
| 255.01.03. | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 2.500,00 | 5.000,00 | -2.500,00 |
| 255.01.05. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 1.633,00 | 3.266,00 | -1.633,00 |
| 255.02.01. | Bilgisayarlar ve Sunucular | 566.145,64 | 666.381,27 | -100.235,63 |
| 255.02.02. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 190.107,56 | 256.009,12 | -65.901,56 |
| 255.02.03. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 24.107,83 | 48.215,66 | -24.107,83 |
| 255.02.04. | Haberleşme Cihazları | 27.988,00 | 55.976,00 | -27.988,00 |
| 255.02.06. | Aydınlatma Cihazları | 17.268,00 | 34.536,00 | -17.268,00 |
| 255.02.99. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 161.271,86 | 194.116,71 | -32.844,85 |
| 255.03.01. | Büro Mobilyaları | 509.436,55 | 671.983,56 | -162.547,01 |
| 255.03.02. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 83.513,37 | 122.826,62 | -39.313,25 |
| 255.03.03. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 55.184,79 | 101.194,57 | -46.009,78 |
| 255.03.05. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler | 325,00 | 650,00 | -325,00 |
| 255.04.01. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 14.913,84 | 29.827,60 | -14.913,76 |
| 255.05.04. | Koruma Altına Alınan Hayvanlar | 5.546,00 | 11.092,00 | -5.546,00 |
| 255.07.04. | Bilgi Saklama Üniteleri | 0,00 | 8.953,50 | -8.953,50 |
| 255.08.01. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 13.728,30 | 27.456,60 | -13.728,30 |
| 255.08.02. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 9.594,98 | 19.189,96 | -9.594,98 |
| 255.08.04. | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları | 3.000,00 | 6.000,00 | -3.000,00 |
| 255.09.01. | Doğa Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 59,00 | -59,00 |
| 255.09.02. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 150,00 | 300,00 | -150,00 |
| 255.09.03. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 30.836,10 | 67.072,10 | -36.236,00 |
| 255.09.99. | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 19.572,00 | -19.572,00 |
| 255.10.02. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 131.902,87 | 262.455,76 | -130.552,89 |
| 255.10.03. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 40,00 | 80,00 | -40,00 |
| 255.11.01. | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları | 5.208,90 | 10.417,80 | -5.208,90 |
| 255.11.02. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 19.254,00 | 38.508,00 | -19.254,00 |
| 255.11.03. | Masa ve Sehpalarda Sergilenen Süs Eşyaları | 3.565,00 | 7.370,00 | -3.805,00 |
| 255.12.02. | Büro Malzemeleri | 430,00 | 860,00 | -430,00 |
| 255.99.02. | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 48.793,00 | 51.743,00 | -2.950,00 |
| 255.99.03. | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar | 29.786,50 | 59.573,00 | -29.786,50 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | -15.646.416,59 |
Bu kapsamda, amortismana tabi varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle bilançoda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı eksik, maddi duran varlıkların net değerleri fazla; Faaliyet Sonuçları Tablosunda amortisman giderleri eksik görünmektedir. Ayrıca, amortismana tabi maddi duran varlıklar için kayıtlı tutarından daha fazla amortisman ayrılması bilançoda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 15.646.416,59 TL fazla görünmesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin düzeltme işlemlerinin 2024 yılı içerisinde yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, maddi duran varlıklara ilişkin amortisman ayırma işlemlerinin yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.