|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde yapılan incelemelerde, il belediyesinin mali tablolarında maddi duran varlıklarla ilgili bazı sorunlar tespit edilmiştir. Bu incelemelerde, bazı duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, diğer bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan denetim sonucunda, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’ne aykırı olarak, toplam değeri 24.571.318,89 TL olan bazı duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı görülmüştür. Ayrıca, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar nedeniyle mali tablolarda 21.152.784,90 TL tutarında hatalı bir yansıtma söz konusu olmuştur. Kamu idaresi, bu hatalı uygulamaların kabul edildiğini ve düzeltme işlemlerinin yapılacağını belirtmiştir; ancak bu düzeltmelerin 2024 yılı mali tablolarını etkilemeyeceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, kamu idaresinin envanterinde yer alan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerekmekte ve ayrılan tutarın, varlıkların kayıtlı değerini aşmaması gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıkların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin 2024 yılı mali tablolarının incelenmesinde maddi duran varlık grubunda kayıtlı bir kısım duran varlık için amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi duran varlıklar hesap gurubuna ilişkin işlemlerin açıklandığı 187’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, İdarenin bir kısım duran varlık için amortisman ayırmadığı, bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayırdığı tespit edilmiştir.
Amortisman ayrılmamış maddi duran varlıklar ile kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılmış maddi duran varlıklara aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 10: Amortisman Ayrılmayan ve Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Duran Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri TL |
Amortismanların Toplam Değeri TL | Fark TL |
| 251..99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 24.568.238,89 | 0,00 | – |
| 252..02.01 | Ana Okulları | 1.280,00 | 0,00 | – |
| 252..02.04 | Üniversite, Akademi, Enstitü ve Yüksek Okul Binaları | 11.171.000,00 | 227.013,10 | (->11.398.013,10 |
| 252..04.10 | Müzeler,Sanat Galerileri | 1.116.520,00 | 7.493.602,91 | (-)8.610.122,91 |
| 252..04.11 | İbadet Yerleri | 386.480,00 | 20.815,20 | (-)407.295,20 |
| 253.03.04. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 301.031,36 | 355.291,76 | (-)54.260,40 |
| 253.03.07. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 11.892,20 | 15.392,20 | (-)3.500,00 |
| 255.01.01. | Döşeme Demirbaşları | 15.506,13 | 15.681,13 | (-)175,00 |
| 255.01.02. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 83.989,81 | 84.064,81 | (-)75,00 |
| 255.01.05. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
40.870,90 | 41.090,90 | (-)220,00 |
| 255.02.01. | Bilgisayarlar ve Sunucular | 2.031.178,25 | 2.356.880,11 | (-)325.701,86 |
| 255.02.02. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 758.582,18 | 832.564,01 | (-)73.981,83 |
| 255.03.01. | Büro Mobilyaları | 2.671.427,57 | 2.900.194,19 | (-)228.766,62 |
| 255.03.02. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 21.621,10 | 23.186,50 | (-)1.565,40 |
| 255.03.05. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler | 39.661,00 | 39.915,80 | (-)254,80 |
| 255.04.01. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 375.397,38 | 376.147,37 | (-)749,99 |
| 255.09.99. | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar | 1.800,00 | 0,00 | – |
| 255.10.01. | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 61.390,76 | 65.244,68 | (-)3.853,92 |
| 255.10.02. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 1.302.818,50 | 1.343.586,07 | (-)40.767,57 |
| 255.11.02. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 16.614,20 | 19.094,00 | (-)2.479,80 |
| 255.12.02. | Büro Malzemeleri | 38.302,90 | 39.304,40 | (-)1.001,50 |
Tabloda görüleceği üzere, Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün Amortisman ve Tükenme Payları Tebliğine göre amortisman ayrılması gerektiği halde 24.571.318,89 TL tutarındaki bazı duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmamış olması nedeniyle 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri, 252 Binalar ve 255 Demirbaşlar Hesablarının gerçek değerlerinden farklı olarak; kayıtlı değerlerinden daha fazla tutarda amortisman ayrılan duran varlıklar nedeniyle de 630 Giderler ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesablarının 21.152.784,90 TL tutarında olduğundan fazla olarak mali tablolarda yer almasına yol açılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, kurum duran varlıklalarına amortisman uygulamalarında hatalı uygulama yapıldığı kabul edilmiş olup, sehven kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrılan taşınır ve taşınmaz hesaplarına ilişkin düzeltme kaydının yapıldığı, hiç amortisman ayrılmayan duran varlıklar için ise yıl sonunda işlem yapılacağını belirtmektedir. Ancak yılı geçtikten sonra, 2025 yılında, yapılan söz konusu düzeltme kayıtları 2024 yılı mali tablolarını etkilememiş olacaktır.
Kurum envanterinde kayıtlı olan ve Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Amortisman ve Tükenme Payları Tebliğine göre amortisman ayrılması gereken duran varlıklar için amortisman ayrılması ve ayrılan amortisman toplam tutarının ise o duran varlığın kayıtlı değerini aşmaması gerekmektedir.