|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıklarıyla ilgili önemli bulgular sunmaktadır. İncelemeler sonucunda, bazı maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, diğer bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, birikmiş amortismanların izlenmesi için de özel düzenlemeler mevcuttur.
Yapılan denetimlerde, amortisman ayrılmamış duran varlıklar ve kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar detaylı bir şekilde listelenmiştir. Örneğin, tüneller, duraklar ve parklar gibi birçok varlık için hiç amortisman ayrılmadığı görülmüştür. Diğer yandan, su isale hatları ve çeşitli makineler gibi varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda maddi duran varlıkların net değerlerinin yanı sıra birikmiş amortisman hesaplarının da yanlış görünmesine yol açmaktadır. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması işlemlerinin mevcut mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında ciddi tutarsızlıklar ortaya çıkabilir. Bu nedenle, ilgili idarenin bu konudaki uygulamalarını gözden geçirmesi ve gerekli düzeltmeleri yapması önem taşımaktadır. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıkların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bir kısım duran varlık için hiç amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlık için ise varlığın kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi duran varlıklar” hesap grubunu ilgilendiren “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187′ nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 202′ nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, İdarenin bir kısım duran varlık için hiç amortisman ayırmadığı, amortisman ayrılan bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Amortisman ayrılmamış maddi duran varlıklar ile kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılmış maddi duran varlıklara ise aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortisman Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.xx.05.00. | Tüneller | 205,90 | 0,00 | 205,90 |
| 251.xx.16.07. | Duraklar | 64.056,50 | 0,00 | 64.056,50 |
| 251.xx.18.00. | Şamandıra, Dolfen ve Platformlar | 6.069,04 | 0,00 | 6.069,04 |
| 251.xx.20.01. | Meydanlar | 6.677.126,62 | 0,00 | 6.677.126,62 |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 32.070.010,12 | 0,00 | 32.070.010,12 |
| 251.xx.20.03. | Mesire Yerleri | 14.207.362,74 | 0,00 | 14.207.362,74 |
| 251.xx.20.04. | Rekreasyon Alanları | 651.950,00 | 0,00 | 651.950,00 |
| 251.xx.20.05. | Otoparklar | 706.128,00 | 0,00 | 706.128,00 |
| 251.xx.20.06. | Pazar Yeri | 1.373.202,10 | 0,00 | 1.373.202,10 |
| 251.xx.20.07. | Genel Mezarlıklar | 280,00 | 0,00 | 280,00 |
| 251.xx.20.08. | Umuma Ait Binalar | 3.673.134,27 | 0,00 | 3.673.134,27 |
| 252.xx.xx.02.02 | İlköğretim Okulları | 5.600,00 | 0,00 | 5.600,00 |
| 252.xx.xx.02.03 | Orta Öğretim Okulları | 840,00 | 0,00 | 840,00 |
| 252.xx.xx.03.01 | Sağlık Evleri | 69.568,28 | 0,00 | 69.568,28 |
| 252.xx.xx.03.02 | Sağlık Ocakları | 351.356,00 | 0,00 | 351.356,00 |
| 252.xx.xx.04.09 | Sergi ve Fuar Alanları | 68.402,24 | 0,00 | 68.402,24 |
| 252.xx.xx.04.11 | İbadet Yerleri | 2.240,00 | 0,00 | 2.240,00 |
| 252.xx.xx.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları | 356.519,30 | 0,00 | 356.519,30 |
| 252.xx.xx.04.15 | Hayvan Barınakları | 222.238,84 | 0,00 | 222.238,84 |
| 252.xx.xx.05.03 | Stadyumlar | 44.000,00 | 0,00 | 44.000,00 |
| 252.xx.xx.06.06 | Kültür ve Eğlence Merkezleri | 30.000,00 | 0,00 | 30.000,00 |
| 252.xx.xx.06.08 | İçmece ve Kaplıca Tesisleri | 1.236.920,00 | 0,00 | 1.236.920,00 |
| 252.xx.xx.06.99 | Diğer | 30.120,00 | 0,00 | 30.120,00 |
| 252.xx.xx.07.01 | Kamu Konutları | 13.720,00 | 0,00 | 13.720,00 |
| 252.xx.xx.09.04 | Restoranlar, Lokantalar | 1.271.445,84 | 0,00 | 1.271.445,84 |
| 253.02.06.. | Posta Makineleri | 126,00 | 0,00 | 126,00 |
| 255.07.03.. | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 75,00 | 0,00 | 75,00 |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
1.033.019,29 | 0,00 | 1.033.019,29 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortisman Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.xx.03.00. | Su İsale Hatları | 26.078,62 | 80.472,75 | -54.394,13 |
| 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 0,00 | 218.448,67 | -218.448,67 |
| 253.01.03.. | Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sistemleri | 374.405,52 | 420.584,36 | -46.178,84 |
| 253.02.01.. | Tarım ve Ormancılık Makineleri |
2.572.141,25 | 2.928.443,52 | -356.302,27 |
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 1.757.447,45 | 2.246.869,77 | -489.422,32 |
| 253.02.08.. | Etiketleme ve Numaralandırma Makineleri | 43.771,78 | 45.299,56 | -1.527,78 |
| 253.03.02.. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 1.722.225,10 | 2.143.738,97 | -421.513,87 |
| 253.03.03.. | Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler | 978,76 | 16.626,20 | -15.647,44 |
| 254.01.06.. | Mopet ve Motosikletler | 190.334,78 | 192.005,37 | -1.670,59 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 310.413,30 | 809.482,96 | -499.069,66 |
| 255.01.01.. | Döşeme Demirbaşları | 761.930,69 | 1.102.424,59 | -340.493,90 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları |
946.208,04 | 1.232.535,82 | -286.327,78 |
| 255.01.03.. | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 8.679,00 | 8.679,01 | -0,01 |
| 255.01.04.. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 55.857,55 | 56.037,15 | -179,60 |
| 255.02.02.. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 739.360,81 | 1.270.017,38 | -530.656,57 |
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları | 632.521,91 | 1.192.536,25 | -560.014,34 |
| 255.02.06.. | Aydınlatma Cihazları | 255.592,00 | 415.718,60 | -160.126,60 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 2.823.857,41 | 3.167.010,14 | -343.152,73 |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 3.254.221,54 | 4.223.679,02 | -969.457,48 |
| 255.03.02.. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 205.409,13 | 230.305,64 | -24.896,51 |
| 255.03.03.. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları |
510.128,35 | 580.759,26 | -70.630,91 |
| 255.03.04.. | Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları | 1.889,13 | 2.396,61 | -507,48 |
| 255.03.05.. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler |
12.235,97 | 13.515,92 | -1.279,95 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları |
410.349,88 | 533.521,33 | -123.171,45 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 47.614,50 | 50.454,60 | -2.840,10 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri |
923.347,81 | 1.502.511,74 | -579.163,93 |
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 132.739,43 | 181.218,99 | -48.479,56 |
| 255.11.02.. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları |
274.224,68 | 285.648,68 | -11.424,00 |
| 255.11.03.. | Masa ve Sehpalarda Sergilenen Süs Eşyaları | 2,90 | 40,26 | -37,36 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 99.170,45 | 166.073,88 | -66.903,43 |
| 255.99.02.. | Seyyar Tanklar ve Tüpler |
99.272,00 | 1.787.441,36 | -1.688.169,36 |
| Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | -7.912.088,62 |
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre amortismana tabi varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı eksik, maddi duran varlıkların net değerleri fazla, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise amortisman giderleri eksik görünmekte; amortismana tabi maddi duran varlıklar için kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrılması nedeniyle ise 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630 Giderler Hesabı 7.912.088,62 TL fazla görünmektedir.
Maddi duran varlık grubunda kayıtlı duran varlıklar için amortisman ayrılması işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapılması gerekmektedir.