|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıklarıyla ilgili önemli bulgulara ulaşılmıştır. İncelemeler sonucunda, bazı varlıkların amortisman ayrılmadığı ve bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, amortismana tabi varlıkların belirlenmesi ve bunların muhasebeleştirilmesi konusundaki esasları ortaya koymaktadır.
Yapılan denetimlerde, amortisman ayrılmayan varlıkların toplam değeri 64.957.353,94 TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca, kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılan varlıkların toplam farkı ise 2.678.670,03 TL olarak hesaplanmıştır. Bu durum, idarenin varlıklarının amortisman ve tükenme paylarının, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan genel tebliğ hükümlerine uygun bir şekilde ayrılmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların muhasebe işlemlerinin doğru bir şekilde yürütülmesi ve ilgili yönetmeliklere uygun olarak amortisman ayrılması büyük önem taşımaktadır. Bu tür uyumsuzluklar, mali raporlamaların güvenilirliğini etkileyebilir ve idarenin mali durumunu olumsuz yönde etkileyebilir. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerlerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda yer alan kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilgili “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde, amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır.
Bahsedilen Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi için kullanılacağı, ayrılan amortisman tutarların ise bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde maddi duran varlıklar için ayrılacak amortisman süreleri ve oranları belirlenmiştir.
Belirtilen Genel Tebliğ’in “Amortisman ve Tükenme Payına Tabi Tutulan Varlıkların Değeri” başlıklı 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu, maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamındanoluştuğu açıklanmıştır. Ancak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman ve tükenme payı hesaplamasına esas alınacak değer, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan değerdir.
Yapılan incelemede, Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu tespit edilmiş olup bunlara ilişkin tespitler aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hesap Ad | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark(TL) |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 2.737,20 | 0,00 | 2.737,20 |
| 251.xx.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 1.735.309,68 | 0,00 | 1.735.309,68 |
| 251.xx.03.00. | Su İsale Hatları | 3.897.078,09 | 0,00 | 3.897.078,09 |
| 251.xx.06.02. | Alt Geçitler | 14.799,00 | 0,00 | 14.799,00 |
| 251.xx.08.00. | Sulama Kanalları | 4.720,00 | 0,00 | 4.720,00 |
| 251.xx.09.01. | Su Kuyuları | 1.985.456,20 | 0,00 | 1.985.456,20 |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 134.697,62 | 0,00 | 134.697,62 |
| 251.xx.20.08. | Umuma Ait Binalar | 1.950,01 | 0,00 | 1.950,01 |
| 251.xx.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri |
2.258.410,88 | 0,00 | 2.258.410,88 |
| 252.xx.99.. | Diğer Binalar | 6.478.013,35 | 0,00 | 6.478.013,35 |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 12.772.293,79 | 0,00 | 12.772.293,79 |
| 252.xx.xx.02.02 | İlköğretim Okulları | 14.491.750,00 | 0,00 | 14.491.750,00 |
| 252.xx.xx.02.04 | Üniversite, Akademi, Enstitü ve Yüksek Okul Binaları | 25.001,50 | 0,00 | 25.001,50 |
| 252.xx.xx.02.99 | Diğer | 1.116,00 | 0,00 | 1.116,00 |
| 252.xx.xx.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları |
59.723,66 | 0,00 | 59.723,66 |
| 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 16.756,40 | 0,00 | 16.756,40 |
| 252.xx.xx.05.01 | Spor Sahaları | 2.501.954,00 | 0,00 | 2.501.954,00 |
| 252.xx.xx.06.06 | Kültür ve Eğlence Merkezleri | 1.893,13 | 0,00 | 1.893,13 |
| 252.xx.xx.07.99 | Diğer Binalar | 7.455,80 | 0,00 | 7.455,80 |
| 252.xx.xx.09.05 | Dükkan ve İşyeri | 12.055.112,07 | 0,00 | 12.055.112,07 |
| 252.xx.xx.09.99 | Diğer | 3.065,00 | 0,00 | 3.065,00 |
| 252.xx.xx.10.99 | Diğer | 2.048.510,56 | 0,00 | 2.048.510,56 |
| 252.xx.xx.13.00 | Tarımsal Amaçlı Binalar | 4.459.000,00 | 0,00 | 4.459.000,00 |
| 255.06.08.. | Mühür ve Mühür Baskıları | 550,00 | 0,00 | 550,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 64.957.353,94 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Varlıklar
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hesap Ad | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hesap Ad | |||
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 135.109,19 | 1.029.793,10 | (-)894.683,91 |
| 253.02.05.. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri |
10.305,89 | 10.975,67 | (-)669,78 |
| 253.02.09.. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri |
8.850,00 | 12.000,00 | (-)3.150,00 |
| 254.01.02.. | Yolcu Taşıma Araçları | 22.000,00 | 38.500,00 | (-)16.500,00 |
| 254.01.06.. | Mopet ve Motosikletler | 44.116,37 | 1.663.790,14 | (-)1.619.673,77 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 24.627,55 | 25.400,50 | (-)772,95 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 6.221,52 | 7.837,05 | (-)1.615,53 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 1.100,00 | 1.125,00 | (-)25,00 |
| 255.03.03.. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları |
25.781,00 | 27.459,32 | (-)1.678,32 |
| 255.03.05.. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler |
30,00 | 60,00 | (-)30,00 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları |
5.736,99 | 9.298,01 | (-)3.561,02 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri |
143.261,74 | 171.409,40 | (-)28.147,66 |
| 255.99.02.. | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 317.945,00 | 426.107,09 | (-)108.162,09 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | (-)2.678.670,03 |
Yukarıda ayrıntıları gösterilen maddi duran varlıklardan hiç amortisman ayrılmayan varlık toplamı 64.957.353,94 TL olduğu ve ayrılan birikmiş amortisman tutarlarının maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden toplam 2.678.670,03 TL fazla olduğu tespit edilmiştir.
İdarenin mülkiyetindeki varlıkların amortisman ve tükenme paylarının, Amortisman ve Tükenme Payları konulu 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak ayrılması gerekmektedir.