|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu’nda önemli bulgulara ulaşılmıştır. İncelemeler neticesinde, bazı maddi duran varlıkların amortisman ayrılmadığı veya kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, amortismana tabi varlıkların tanımını ve bunların muhasebeleştirilmesine dair usulleri belirlemektedir. Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan genel tebliğler, bu varlıkların amortisman süreleri ve oranlarını düzenlemektedir.
Yapılan analizlerde, amortisman ayrılmayan varlıkların toplam değeri 20.168.163,18 TL olarak belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılan varlıkların toplam farkı ise 3.086.914,75 TL olarak hesaplanmıştır. Bu durum, idarenin mülkiyetindeki varlıkların amortisman ve tükenme paylarının, ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde ayrılması gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, denetim bulguları, maddi duran varlıkların muhasebe işlemlerinin dikkatle yürütülmesi gerektiğini ve mevcut uygulamalarda uyumsuzlukların giderilmesi için gerekli adımların atılması gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerlerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda yer alan kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilgili “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde, amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır.
Bahsedilen Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi için kullanılacağı, ayrılan amortisman tutarların ise bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde maddi duran varlıklar için ayrılacak amortisman süreleri ve oranları belirlenmiştir.
Belirtilen Genel Tebliğ’in “Amortisman ve Tükenme Payına Tabi Tutulan Varlıkların Değeri” başlıklı 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu, maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamından oluştuğu açıklanmıştır. Ancak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman ve tükenme payı hesaplamasına esas alınacak değer, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan değerdir.
Yapılan incelemede, Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu tespit edilmiş olup bunlara ilişkin tespitler aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hesap Ad | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark(TL) |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 5.336.302,71 | 0,00 | 5.336.302,71 |
| 251.xx.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 7.852.907,15 | 0,00 | 7.852.907,15 |
| 251.xx.03.00. | Su İsale Hatları | 338.112,00 | 0,00 | 338.112,00 |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 1.512.979,58 | 0,00 | 1.512.979,58 |
| 251.xx.20.06. | Pazar Yeri | 13.500,00 | 0,00 | 13.500,00 |
| 252.xx.xx.04.08 | Sinema, Tiyatro ve Opera vb. Salonları ve Stüdyoları | 831.034,97 | 0,00 | 831.034,97 |
| 252.xx.xx.04.11 | İbadet Yerleri | 710.551,72 | 0,00 | 710.551,72 |
| 252.xx.xx.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları | 1.810.540,00 | 0,00 | 1.810.540,00 |
| 252.xx.xx.05.04 | Kortlar | 18.832,56 | 0,00 | 18.832,56 |
| 252.xx.xx.06.02 | Oteller | 709.488,47 | 0,00 | 709.488,47 |
| 252.xx.xx.09.04 | Restoranlar, Lokantalar | 464.605,90 | 0,00 | 464.605,90 |
| 252.xx.xx.09.99 | Diğer | 10.733,36 | 0,00 | 10.733,36 |
| 252.xx.xx.10.01 | Hangarlar, Antrepolar, Silolar ve Depolar | 310.440,65 | 0,00 | 310.440,65 |
| 252.xx.xx.12.02 | Atölyeler | 234.331,65 | 0,00 | 234.331,65 |
| 255.06.04.. | Güzel Sanat Eserleri | 13.802,46 | 0,00 | 13.802,46 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 20.168.163,18 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Varlıklar
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler 252.xx.99.. |
Hesap Ad Diğer Binalar |
Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler 252.xx.99.. |
Hesap Ad Diğer Binalar |
0,00 | 12.419,00 | -12.419,00 |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 588.586,67 | 3.350.000,00 | -2.761.413,33 |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları |
38.222,98 | 99.500,08 | -61.277,10 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri |
7.228,39 | 7.666,47 | -438,08 |
| 253.03.08.. | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 105.143,90 | 113.851,59 | -8.707,69 |
| 255.01.03.. | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 0,00 | 663,75 | -663,75 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 89.951,18 | 90.687,98 | -736,80 |
| 255.02.02.. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 108.749,05 | 144.621,30 | -35.872,25 |
| 255.02.05.. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 155.409,49 | 156.402,04 | -992,55 |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 513.029,86 | 663.837,25 | -150.807,39 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 35.609,45 | 35.753,41 | -143,96 |
| 255.07.04.. | Bilgi Saklama Üniteleri | 0,00 | 987,21 | -987,21 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 177.890,54 | 224.789,82 | -46.899,28 |
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 342,20 | 5.898,56 | -5.556,36 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | -3.086.914,75 |
Yukarıda ayrıntıları gösterilen maddi duran varlıklardan hiç amortisman ayrılmayan varlık toplamı 20.168.163,18 TL olduğu ve ayrılan birikmiş amortisman tutarlarının maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden toplam 3.086.914,75 TL fazla olduğu tespit edilmiştir.
İdarenin mülkiyetindeki varlıkların amortisman ve tükenme paylarının, Amortisman ve Tükenme Payları konulu 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak ayrılması gerekmektedir.