|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Belediyesi’nin maddi duran varlıkları arasında, amortisman ayrılmayan ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılan varlıkların bulunduğu tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, amortismana tabi varlıkların tanımını ve bunlara ilişkin uygulanacak süre, yöntem ve oranların belirlenmesini Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bırakmaktadır. Ayrıca, 202 ve 203. maddelerde, birikmiş amortismanların maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 47 Sıra Numaralı Genel Tebliğ, maddi duran varlıklar için amortisman süreleri ve oranlarını belirlemektedir. Bu tebliğe göre, duran varlıkların amortisman değeri maliyet bedeli üzerinden hesaplanmakta, enflasyon düzeltmesine tabi varlıklar için ise bu düzeltme sonucu ortaya çıkan değer esas alınmaktadır. Yapılan incelemelerde, toplam 912.397.201,38 TL değerindeki amortismana tabi varlık için hiç amortisman ayrılmadığı, buna karşın mali tablolarda yer almayan varlıklar için toplam 354.527.157,33 TL tutarında fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür. Sonuç olarak, kamu idaresinin faaliyet sonuçları tablosunun gerçek durumu yansıtmadığı anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi, mevzuatta belirtilen amortismana tabi varlıkların özelliklerine göre amortisman ayrıldığını belirtmiş, ancak bu işlemlerin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerlerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda yer alan kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilgili “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde, amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır.
Bahsedilen Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi için kullanılacağı, ayrılan amortisman tutarların ise bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde maddi duran varlıklar için ayrılacak amortisman süreleri ve oranları belirlenmiştir.
Belirtilen Genel Tebliğ’in “Amortisman ve Tükenme Payına Tabi Tutulan Varlıkların Değeri” başlıklı 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu, maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamından oluştuğu açıklanmıştır. Ancak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman ve tükenme payı hesaplamasına esas alınacak değer, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan değerdir.
Yapılan incelemede, mali tablodaki değeri toplam 912.397.201,38 TL olan amortismana tabi iktisadi kıymet için amortisman ayrılmadığı ayrıca mali tablolarda yer almayan maddi duran varlıklar için ayrılmaması gerekirken toplam 354.527.157,33 TL amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla kamu idaresinin faaliyet sonuçları tablosu gerçek durumu yansıtmamaktadır.
Kamu İdaresi cevabında mevzuatta belirtilen amortismana tabi varlıkların mahiyetine ve uygulanacak amortisman sürelerine göre amortisman ayrılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından ayrılan amortismanların mali tablolarda sağlıklı bir şekilde izlenmesini teminen amortisman işlemlerinin mevzuata uygun gerçekleştirilmesi gerekmektedir.