|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesinin maddi duran varlıklarıyla ilgili önemli bulgular ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, diğerlerinde ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, maddi duran varlıkların amortisman ayrılmasını zorunlu kılmakta ve bu varlıkların ekonomik ömürleri boyunca giderleştirilmesini sağlamak amacıyla belirli kurallar getirmektedir. Ancak, mevcut uygulamalarda bu kurallara uyulmadığı görülmektedir.
Yapılan denetimlerde, amortisman ayrılmayan ve kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılan varlıkların toplam değerleri belirlenmiştir. Örneğin, mesire yerleri ve diğer bazı varlıklar için toplam 28.928.562,85 TL değerinde amortisman ayrılmamıştır. Diğer yandan, sağlık ocakları ve kamu konutları gibi varlıklar için ise toplam 9.681.206,29 TL tutarında fazla amortisman kaydedilmiştir. Bu durum, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı üzerinde hatalı yansımalar yaratmaktadır. Kamu İdaresi, önceki yıl yapılan denetimlerde tespit edilen bu hataların düzeltilmesi için gerekli çalışmaların başlatıldığını belirtmiştir. Ancak, mevcut hataların giderilmesi amacıyla amortisman kayıtlarının bir an önce düzeltilmesi gerekmektedir. Bu adımlar, mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği izahtan varestedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 251.xx.20.03. | Mesire Yerleri | 6.795.171,40 | 0,00 | 6.795.171,40 |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 230.964,00 | 0,00 | 230.964,00 |
| 252.xx.xx.02.99 | Diğer | 21.902.427,45 | 0,00 | 21.902.427,45 |
| TOPLAM | TOPLAM | 28.928.562,85 | 28.928.562,85 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 252.xx.xx.03.02 | Sağlık Ocakları | 55.000,00 | 56.100,00 | -1.100,00 |
| 252.xx.xx.07.01 | Kamu Konutları | 105.000,00 | 107.100,00 | -2.100,00 |
| 252.xx.xx.07.99 | Diğer Binalar | 967.000,00 | 1.015.160,00 | -48.160,00 |
| 253.01.99.. | Diğer Tesis ve Sistemler | 167.710,00 | 189.635,00 | -21.925,00 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 494.500,16 | 537.145,81 | -42.645,65 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşlan |
1.536.418,39 | 1.599.886,32 | -63.467,93 |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 2.214.495,91 | 2.617.724,68 | -403.228,77 |
| 255.03.03.. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları |
1.737.802,97 | 1.874.970,36 | -137.167,39 |
| 255.03.04.. | Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları |
165.127,78 | 227.767,80 | -62.640,02 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 473.200,03 | 560.230,22 | -87.030,19 |
| 255.09.02.. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
700.712,54 | 845.568,09 | -144.855,55 |
| 255.11.02.. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları |
48.518,01 | 49.918,01 | -1.400,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 8.665.485,79 | 9.681.206,29 | -1.015.720,50 |
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabında kayıtlı tutarların düzeltilmesi için gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Maddi duran varlıkların bir kısmı için amortisman ayrılmaması, bir kısmı için ise varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630 Giderler Hesabının hatalı gösterilmesine neden olmuştur. Mevcut hatanın giderilmesi amacıyla gerekli çalışmaların yapılarak amortisman kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.