|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde amortisman kayıt işlemlerinde ciddi hatalar olduğunu ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, maddi duran varlıkların amortismanının nasıl ayrılacağını düzenlemekte olup, bu varlıkların ekonomik ömrü boyunca doğru bir şekilde izlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının, varlıkların kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği tespit edilmiştir. Ancak, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı gibi, diğerlerinde de kayıtlı değerden fazla amortisman ayrıldığı gözlemlenmiştir. Bu durum, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nın hatalı bir şekilde gösterilmesine yol açmıştır. Kamu idaresi, mevcut hataların düzeltilmesi için gerekli adımların atılacağını ve amortisman kayıtlarının doğru bir şekilde güncelleneceğini belirtmiştir. Bu süreç, mali tabloların doğruluğunu sağlamak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini desteklemek açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği izahtan varestedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 251.xx.20.01. | Meydanlar | 916.800,00 | 0,00 | 916.800,00 |
| 252.xx.xx.05.02 | Spor Salonları | 92.040,00 | 0,00 | 92.040,00 |
| 252.xx.xx.06.06 | Kültür ve Eğlence Merkezleri |
1.805.099,41 | 0,00 | 1.805.099,41 |
| 253.03.05.. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler |
5.670,31 | 0,00 | 5.670,31 |
| 255.99.01.. | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler |
472,00 | 0,00 | 472,00 |
| 255.99.03.. | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar |
32.332,00 | 0,00 | 32.332,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 2.852.413,72 | 2.852.413,72 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 0,00 | 30.928,00 | -30.928,00 |
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 46.738,04 | 74.724,74 | -27.986,70 |
| 253.02.05.. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri | 45.603,42 | 88.103,82 | -42.500,40 |
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 2.029,60 | 6.500,00 | -4.470,40 |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 6.903,00 | 15.729,49 | -8.826,49 |
| 253.03.02.. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 30.624,01 | 179.151,00 | -148.526,99 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 1.770,00 | 20.437,60 | -18.667,60 |
| 253.03.06.. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri | 33.040,00 | 54.168,80 | -21.128,80 |
| 253.03.08.. | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 0,00 | 6.760,00 | -6.760,00 |
| 254.01.02.. | Yolcu Taşıma Araçları | 17.700,00 | 39.174,32 | -21.474,32 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 7.080,00 | 15.880,00 | -8.800,00 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşlan | 0,00 | 15.315,00 | -15.315,00 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
21.140,00 | 21.833,84 | -693,84 |
| 255.02.02.. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 23.316,20 | 39.814,00 | -16.497,80 |
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 354,00 | 34.649,60 | -34.295,60 |
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları | 30.186,50 | 39.254,19 | -9.067,69 |
| 255.03.02.. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 2.770,00 | 19.970,00 | -17.200,00 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları |
59,00 | 559,00 | -500,00 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 2.815,50 | 10.574,50 | -7.759,00 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 0,00 | 19.550,40 | -19.550,40 |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 14.400,00 | -14.400,00 |
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 472,00 | 1.397,00 | -925,00 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 0,00 | 9.796,00 | -9.796,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 272.601,27 | 758.671,30 | -486.070,03 |
Kamu İdaresi cevabında, mevcut hatanın giderilmesi için gerekli çalışmaların yapılarak amortisman kayıtlarının düzeltilmesine özen ve önem gösterileceği belirtilmiştir.
Maddi duran varlıkların bir kısmı için amortisman ayrılmaması, bir kısmı için ise varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630 Giderler Hesabının hatalı gösterilmesine neden olmuştur. Mevcut hatanın giderilmesi amacıyla gerekli çalışmaların yapılarak amortisman kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.