|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinde amortisman kayıt işlemlerinde hatalı uygulamaların bulunduğunu ortaya koymaktadır. İnceleme sonucunda, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların amortisman ayrılmasını zorunlu kılmakta ve ayrılan tutarların belirli hesaplara kaydedilmesini öngörmektedir.
Yapılan denetimlerde, amortisman ayrılmayan varlıkların toplam değeri 761.000 TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca, kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar arasında 370.000 TL tutarında bir fark olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile 630 Giderler Hesabı’nın hatalı gösterilmesine yol açmaktadır. Kamu idaresi, bu hatalı uygulamaların düzeltileceğini bildirmiştir. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların amortisman kayıtlarının doğru bir şekilde yapılması, mali tabloların güvenilirliğini artırmak adına büyük önem taşımaktadır. Gerekli düzeltmelerin yapılması, mali yönetim açısından sağlıklı bir süreç için şarttır. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği izahtan varestedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 252.02.04.13 | Galip Malzemesi Teneke Muvakkat Barakalar ile Prefabrik Binalar | 370.000,00 | 0,00 | 370.000,00 |
| 253.02.04 | İş Makineleri ve Aletleri | 213.000,00 | 0,00 | 213.000,00 |
| 255.03.02 | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 178.000,00 | 0,00 | 178.000,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 761.000,00 | 0,00 | 761.000,00 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 257.02.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları | 0,00 | 370.000,00 | 370.000,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 0,00 | 370.000,00 | 370.000,00 |
Kamu idaresi cevabında, söz konusu amortisman kayıt işlemlerindeki hatalı uygulamaların düzetileceği belirtilmektedir.
Sonuç olarak, maddi duran varlıkların bir kısmı için 761.000,00 TL amortismanın ayrılmaması, bir kısmı için ise varlığın kayıtlı değerinden 370.000,00 TL fazla amortisman ayrılması 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630 Giderler Hesabının hatalı gösterilmesine neden olmuştur. Mevcut hatanın giderilmesi amacıyla gerekli çalışmaların yapılarak amortisman kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.