|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde amortisman kayıt işlemlerinde hatalı uygulamaların bulunduğunu ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmakta ve ayrılan tutarın varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan denetimlerde, amortisman ayrılmayan varlıklar arasında su isale hatları, köprüler ve pazar yerleri gibi önemli kalemler yer almakta; ayrıca kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar arasında ise çeşitli makineler ve taşıtlar bulunmaktadır. Bu durum, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nın hatalı bir şekilde yansıtılmasına yol açmıştır. Kamu İdaresi, bu hatalı uygulamaların düzeltilmesi için gerekli çalışmaların başlatıldığını bildirmiştir. Amortisman kayıtlarının doğru bir şekilde düzenlenmesi, mali tabloların güvenilirliğini artıracak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini sağlayacaktır. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği izahtan varestedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 251.xx.03.00. | Su İsale Hatları | 219.366,94 | 0,00 | 219.366,94 |
| 251.xx.06.01. | Köprüler | 3.030,00 | 0,00 | 3.030,00 |
| 251.xx.08.00. | Sulama Kanalları | 2.556,00 | 0,00 | 2.556,00 |
| 251.xx.20.06. | Pazar Yeri | 2.241.621,14 | 0,00 | 2.241.621,14 |
| 251.xx.20.08. | Umuma Ait Binalar | 33.279.919,56 | 0,00 | 33.279.919,56 |
| 251.xx.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 15.447,72 | 0,00 | 15.447,72 |
| 252.xx.xx.02.99 | Diğer | 9.957,80 | 0,00 | 9.957,80 |
| 252.xx.xx.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları | 1.087.993,59 | 0,00 | 1.087.993,59 |
| 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 5.610,00 | 0,00 | 5.610,00 |
| 252.xx.xx.07.01 | Kamu Konutları | 1.667.200,00 | 0,00 | 1.667.200,00 |
| 252.xx.xx.07.99 | Diğer Binalar | 125.737,20 | 0,00 | 125.737,20 |
| 252.xx.xx.09.05 | Dükkan ve İşyeri | 523.693,13 | 0,00 | 523.693,13 |
| 252.xx.xx.09.99 | Diğer | 15.825.985,00 | 0,00 | 15.825.985,00 |
| 253.01.99.. | Diğer Tesis ve Sistemler |
141.910,00 | 0,00 | 141.910,00 |
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 130,00 | 0,00 | 130,00 |
| 254.01.05.. | Özel Amaçlı Taşıtlar | 179.703,65 | 0,00 | 179.703,65 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 910,00 | 0,00 | 910,00 |
| 255.02.05.. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 10.506,33 | 0,00 | 10.506,33 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 72.850,00 | 0,00 | 72.850,00 |
| 255.07.01.. | Kütüphane Mobilyaları | 362,77 | 0,00 | 362,77 |
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 1.271,18 | 0,00 | 1.271,18 |
| 255.07.03.. | Görsel ve İşitsel Kaynaklar |
1.298,01 | 0,00 | 1.298,01 |
| 255.07.04.. | Bilgi Saklama Üniteleri | 1.460,00 | 0,00 | 1.460,00 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar |
3.910,00 | 0,00 | 3.910,00 |
| 255.09.01.. | Doğa Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 65.100,00 | 0,00 | 65.100,00 |
| 255.11.02.. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 2.120,00 | 0,00 | 2.120,00 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 1.200,00 | 0,00 | 1.200,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 55.490.850,02 | 55.490.850,02 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 252.xx.99.. | Diğer Binalar | 18.509,83 | 20.422,62 | -1.912,79 |
| 253.02.07.. | Paketleme Makineleri | 0,00 | 300,00 | -300,00 |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 356,78 | 2.092,01 | -1.735,23 |
| 253.03.02.. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 97.723,71 | 131.357,59 | -33.633,88 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 2.557,90 | 36.754,49 | -34.196,59 |
| 253.03.06.. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri |
820,00 | 5.084,75 | -4.264,75 |
| 253.03.08.. | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 0,00 | 2.062,50 | -2.062,50 |
| 254.01.03.. | Yük Taşıma Araçları | 1.384.166,01 | 1.668.912,83 | -284.746,82 |
| 254.01.05.. | Özel Amaçlı Taşıtlar | 179.703,65 | 0,00 | 179.703,65 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları |
49.914,44 | 57.327,14 | -7.412,70 |
| 255.01.04.. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
100,00 | 310,58 | -210,58 |
| 255.02.01.. | Bilgisayarlar ve Sunucular |
3.680,00 | 5.309,00 | -1.629,00 |
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları | 39.241,12 | 44.180,07 | -4.938,95 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 0,00 | 750,00 | -750,00 |
| 255.08.04.. | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları | 1.625,01 | 3.684,42 | -2.059,41 |
| 255.09.02.. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 8.294,51 | -8.294,51 |
| TOPLAM | TOPLAM | 1.778.398,45 | 1.986.842,51 | -208.444,06 |
Kamu İdaresi cevabında, amortisman kayıt işlemlerinde yapılan hatalı uygulamaların düzeltilmesi için çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Maddi duran varlıkların bir kısmı için amortisman ayrılmaması, bir kısmı için ise varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630 Giderler Hesabının hatalı gösterilmesine neden olmuştur. Mevcut hatanın giderilmesi amacıyla gerekli çalışmaların yapılarak amortisman kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.