|
ÖZET: Amortisman kayıt işlemlerinde hatalı uygulamalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde, maddi duran varlıklar hesap grubunda bazı varlıklar için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağını belirtmektedir. Ayrıca, ayrılan amortisman tutarlarının, yıl sonunda belirli hesaplara kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemelerde, bazı maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının, varlıkların kayıtlı değerlerinden 1.057.367,46 TL fazla olduğu görülmüştür. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nın hatalı gösterilmesine yol açmıştır. Kamu idaresi, amortisman işlemlerinin gözden geçirileceğini ve eksik ya da fazla ayrılan tutarların yeniden hesaplanarak düzeltileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların amortisman kayıtlarının düzeltilmesi için gerekli çalışmaların yapılması önem arz etmektedir. Bu düzeltmeler, mali tabloların doğruluğunu sağlamak açısından kritik bir adım olacaktır. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıkların bir kısmı için kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği izahtan varestedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.01.99 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 0,00 | 41.203,20 | 41.203,20 |
| 252.01.99 | Diğer Binalar | 0,00 | 183.283,20 | 183.283,20 |
| 252.01.01.02.02 | İlköğretim Okulları | 0,00 | 832.881,06 | 832.881,06 |
| TOPLAM | TOPLAM | 1.057.367,46 |
Kamu idaresi cevabında, amortisman işlemlerinin baştan itibaren gözden geçirileceği, eksik ya da fazla ayrılmış amortismanların yeniden hesaplanarak düzeltilmesinin sağlanacağı belirtilmektedir.
Sonuç olarak, maddi duran varlıklarınn bir kısmı için varlığın kayıtlı değerinden 1.057.367,46 TL fazla amortisman ayrılması 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630 Giderler Hesabının hatalı gösterilmesine neden olmuştur. Mevcut hatanın giderilmesi amacıyla gerekli çalışmaların yapılarak amortisman kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.