|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıklarıyla ilgili önemli bulgular ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların amortisman işlemlerinin nasıl yapılması gerektiğini açıkça belirtmektedir. Bu kurallara göre, ayrılan amortisman tutarının, varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerekmektedir.
Yapılan denetimlerde, amortisman kayıt işlemlerinde ciddi hatalar olduğu görülmüştür. Özellikle, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nda toplamda 5.883.024,95 TL’lik bir hata kaydedilmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunun yanı sıra faaliyet sonuçları tablosunu da olumsuz etkilemektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli düzeltmelerin en kısa sürede yapılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için amortisman uygulamalarında yaşanan bu hataların giderilmesi, mali raporların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. Amortisman kayıtlarının düzeltilmesi için gerekli çalışmaların bir an önce başlatılması gerekmektedir. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi duran varlıkların amortisman işlemlerini açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerekmektedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 9: Amortisman Ayırma İşlemlerinde Tespit Edilen Hatalar
| Hesap Kodu | Hesabın Adı | Varlığın Toplam Değeri (TL) |
Amortisman Tutarı (TL) |
Fark (TL) |
| 251.01.06.01.00 | Köprüler | 355.673,59 | 0,00 | 355.673,59 |
| 251.01.06.03.00 | Üst Geçitler | 1.178.460,00 | 0,00 | 1.178.460,00 |
| 251.01.08.00.00 | Sulama Kanalları | 122.383,33 | 0,00 | 122.383,33 |
| 251.01.10.02.00 | Göller | 20.000,00 | 0,00 | 20.000,00 |
| 251.01.20.01.00 | Meydanlar | 30.000,00 | 0,00 | 30.000,00 |
| 251.01.20.05.00 | Otoparklar | 468.125,80 | 0,00 | 468.125,80 |
| 252.01.01.04.12 | Eğitim ve Dinlenme Binaları | 17.550,00 | 0,00 | 17.550,00 |
| 252.01.01.05.02 | Spor Salonları | 3.198.412,53 | 0,00 | 3.198.412,53 |
| 252.01.01.06.01 | Turizm Kompleksi | 385.276,78 | 0,00 | 385.276,78 |
| 252.01.01.07.01 | Kamu Konutları | 3.500,00 | 0,00 | 3.500,00 |
| 252.01.04.09.01 | Alışveriş ve İş Merkezleri | 61.360,00 | 0,00 | 61.360,00 |
| 252.01.01.09.05 | Dükkan ve İşyeri | 98.500,00 | 0,00 | 98.500,00 |
| 253.01.01.00.00 | İletişim/Haberleşme Tesisleri | 200,00 | 0,00 | 200,00 |
| 253.01.99.00.00 | Diğer Tesis ve Sistemler | 198.303,00 | 0,00 | 198.303,00 |
| 253.02.02.00.00 | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 163.000,74 | 0,00 | 163.000,74 |
| 253.03.02.00.00 | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 1.300,00 | 0,00 | 1.300,00 |
| 253.03.08.00.00 | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 350,00 | 0,00 | 350,00 |
| 255.01.03.00.00 | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 847,46 | 0,00 | 847,46 |
| 255.02.06.00.00 | Aydınlatma Cihazları | 29.476,00 | 0,00 | 29.476,00 |
| 255.03.02.00.00 | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 20.508,47 | 0,00 | 20.508,47 |
| 255.07.03.00.00 | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 15.400,00 | 0,00 | 15.400,00 |
| 255.11.03.00.00 | Masa ve Sehpalarda Sergilenen Süs Eşyaları | 4.495,00 | 0,00 | 4.495,00 |
| 253.02.01.00.00 | Tarım ve Ormancılık Makineleri | 0,00 | 47.733,12 | -47.733,12 |
| 253.02.07.00.00 | Paketleme Makineleri | 0,00 | 10.349,84 | -10.349,84 |
| 253.02.10.00.00 | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler |
0,00 | 3.674,80 | -3.674,80 |
| 254.01.02.00.00 | Yolcu Taşıma Araçları | 624.183,16 | 959.353,98 | -335.170,82 |
| 255.01.02.00.00 | Temsil ve Tören Demirbaşları | 0,00 | 11.126,96 | -11.126,96 |
| 255.01.05.00.00 | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 0,00 | 14.500,00 | -14.500,00 |
| 255.03.02.00.00 | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 0,00 | 1.653,00 | -1.653,00 |
| 255.03.04.00.00 | Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları |
37.520,00 | 71.408,00 | -33.888,00 |
| 255.03.05.00.00 | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler | 0,00 | 2.205,80 | -2.205,80 |
| 255.04.01.00.00 | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 0,00 | 2.452,87 | -2.452,87 |
| 255.09.02.00.00 | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
0,00 | 9.600,00 | -9.600,00 |
| 255.10.01.00.00 | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 0,00 | 11.062,07 | -11.062,07 |
| 255.10.03.00.00 | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 0,00 | 6.680,47 | -6.680,47 |
| Toplam Hata Tutarı | Toplam Hata Tutarı | Toplam Hata Tutarı | Toplam Hata Tutarı | 5.883.024,95 |
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup amortisman kayıt işlemlerindeki hataların en kısa sürede giderileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak; maddi duran varlıkların bir kısmı için amortisman ayrılmaması, bir kısmı için ise varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması, 2024 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, faaliyet sonuçları tablosunda ise 630 Giderler Hesabının 5.883.024,95 TL hatalı gözükmesine yol açmıştır. Mevcut hatanın giderilmesi amacıyla gerekli çalışmaların yapılarak amortisman kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.