|
ÖZET: Amortisman kayıt işlemlerinde yapılan hatalı uygulamalar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde, maddi duran varlıklar hesap grubunda bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları içinse kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların amortisman ayrılmasını zorunlu kılmakta ve bu süreçte izlenmesi gereken yöntemleri açıklamaktadır.
Yapılan incelemelerde, amortisman ayrılmayan maddi duran varlıkların toplam değeri 352.360.709,62 TL olarak kaydedilmiştir. Ayrıca, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar için toplam 2.485.450,90 TL tutarında bir hata gözlemlenmiştir. Bu durum, 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda 630 Giderler Hesabı’nın hatalı bir şekilde gösterilmesine yol açmıştır. Önceki yıl Sayıştay Raporunda da benzer bir bulguya rastlanmış, ancak idare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır. Kamu idaresi, gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Bu hatalı uygulamalar, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği izahtan varestedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 10: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 252.xx.xx.03.08 | Veteriner Klinikleri ve Hayvan Hastaneleri |
13.003.718,69 | 0,00 | 13.003.718,69 |
| 252.xx.xx.04.07 | Kütüphaneler | 6.188.101,19 | 0,00 | 6.188.101,19 |
| 252.xx.xx.04.15 | Hayvan Barınakları | 6.402.528,31 | 0,00 | 6.402.528,31 |
| 252.xx.xx.06.06 | Kültür ve Eğlence Merkezleri |
322.702.412,75 | 0,00 | 322.702.412,75 |
| 252.xx.xx.10.01 | Hangarlar, Antrepolar, Silolar ve Depolar |
2.227.948,68 | 0,00 | 2.227.948,68 |
| Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı |
1.836.000,00 | 0,00 | 1.836.000,00 | |
| TOPLAM | TOPLAM | 352.360.709,62 | 0,00 | 352.360.709,62 |
Tablo 11: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu |
Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 255.01.04 | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 16.117,27 | 19.113,89 | -2.996,62 |
| 255.01.05 | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 252.860,83 | 389.850,20 | -136.989,37 |
| 255.04.01 | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 89.844,05 | 92.665,25 | -2.821,20 |
| 255.09.03 | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
273.301,34 | 274.257,14 | -955,80 |
| 255.09.99 | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar |
4.198,44 | 4.846,26 | -647,82 |
| 255.10.03 | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları |
1.536.404,17 | 1.681.653,17 | -145.249,00 |
| 255.11.03 | Masa ve Sehpalarda Sergilenen Süs Eşyaları | 312.724,80 | 407.649,60 | -94.924,80 |
| TOPLAM | TOPLAM | 2.485.450,90 | 2.870.035,51 | -384.584,61 |
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu idaresi cevabında, gerekli düzletme kayıtlarının yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, maddi duran varlıkların bir kısmı için amortisman ayrılmaması, bir kısmı için ise varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması sonucu toplamda 352.745.294,23 TL hata oluşmuş olup 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, Faaliyet
Sonuçları Tablosunda ise 630 Giderler Hesabının hatalı gösterilmesine neden olunmuştur.