|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıklarıyla ilgili önemli bulgular ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman kaydedildiği belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların yıpranma ve aşınma durumlarına göre amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, mevcut uygulamalarda bu kurallara uyulmadığı görülmüştür.
Denetim sırasında, amortisman ayrılmayan varlıklar arasında güzel sanat eserleri, kütüphane mobilyaları ve basılı yayınlar gibi kalemler yer alırken, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar arasında enerji tesisleri ve çeşitli makine ve aletler bulunmaktadır. Bu durum, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nın 2024 yılı bilançosunda hatalı bir şekilde yansıtılmasına yol açmıştır. Kamu İdaresi, bu bulgularla ilgili gerekli düzeltici adımları atma sözü vermiştir. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği izahtan varestedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 255.06.04. | Güzel Sanat Eserleri | 14.907,78 | 0,00 | 14.907,78 |
| 255.07.01. | Kütüphane Mobilyaları | 11.000,02 | 0,00 | 11.000,02 |
| 255.07.02. | Basılı Yayınlar | 7.498,90 | 0,00 | 7.498,90 |
| 255.11.01. | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları | 1.700,00 | 0,00 | 1.700,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 35.106,70 | 0,00 | 35.106,70 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 252.01.99 | Diğer | 600.000,00 | 652.430,26 | -52.430,26 |
| 253.01.02. | Enerji Tesisleri | 0,00 | 200.000,00 | -200.000,00 |
| 253.02.10. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 9.386,80 | 16.797,20 | -7.410,40 |
| 253.03.03. | Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler | 3.000,00 | 9.000,00 | -6.000,00 |
| 253.03.04. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri |
22.438,88 | 44.272,60 | -21.833,72 |
| 255.01.02. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 107.244,34 | 135.100,00 | -27.855,66 |
| 255.01.04. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
531,00 | 1.062,00 | -531,00 |
| 255.02.02. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 49.876,22 | 50.966,29 | -1.090,07 |
| 255.02.99. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 71.997,98 | 104.782,92 | -32.784,94 |
| TOPLAM | TOPLAM | 864.475,22 | 1.214.411,27 | -349.936,05 |
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmaların başlatılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, maddi duran varlıkların bir kısmı için amortisman ayrılmaması, bir kısmı için ise varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630 Giderler Hesabının hatalı gösterilmesine neden olmuştur.