|
ÖZET: Amortisman kayıt işlemlerinde hatalı uygulamalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıklar hesap grubunda bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmakta ve bu süreçte izlenmesi gereken hesap kayıtlarını açıklamaktadır.
Yapılan incelemelerde, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı ve diğerlerinde ise aşırı amortisman uygulandığı görülmüştür. Bu durum, amortisman oranları ve sürelerinin doğru uygulanmadığını göstermektedir. İlgili mevzuat gereği, ayrılan amortisman tutarının, varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği açıktır. Bu hatalı uygulamalar, 2024 yılı Bilançosu’nda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nın yanlış bir şekilde gösterilmesine yol açarak mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar üzerindeki hatalı amortisman uygulamaları, mali raporların doğruluğunu etkilemekte ve idarenin bu konudaki gerekli düzeltmeleri yapacağı bildirilmiştir. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklar hesap grubunda kayıtlı varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 202’nci maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı, 203’üncü maddesinde ise maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, maddi duran varlıklar için ayrılacak amortismana ilişkin süre ve oranlara yer verilerek, amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlık Amortisman Defteri’ne kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; maddi duran varlıklardan bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerektiği izahtan varestedir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu |
Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortisman Toplam Değeri |
Fark |
| 252.04.10 | Müzeler,Sanat Galerileri | 10.191.780,00 | 0,00 | 10.191.780,00 |
| 252.04.99 | Diğer | 3.532.330,00 | 0,00 | 3.532.330,00 |
| 252.05.03 | Stadyumlar | 20.185.305,29 | 0,00 | 20.185.305,29 |
| 255.07.01 | Kütüphane Mobilyaları | 125.068,84 | 0,00 | 125.068,84 |
| 255.07.02 | Basılı Yayınlar | 254,40 | 0,00 | 254,40 |
| 255.07.03 | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 352.755,10 | 0,00 | 352.755,10 |
| 255.07.04 | Bilgi Saklama Üniteleri | 2.140.000,80 | 0,00 | 2.140.000,80 |
| Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı | 37.409.575,00 | 0,00 | 37.409.575,00 | |
| TOPLAM | TOPLAM | 73.937.069,43 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu |
Hesap Adı | Varlıkların Değeri |
Toplam | Amortisman Toplam Değeri |
Fark |
| 251.20.07 | Genel Mezarlıklar | 4.311.171,50 | 4.311.171,50 | 46.200.099,10 | -1.888.927,60 |
| 254.01.04 | Arazi Taşıtları | 151.173,27 | 151.173,27 | 739.418,82 | -88.245,55 |
| 254.01.06 | Mopet ve Motosikletler | 224.243,50 | 224.243,50 | 771.348,50 | -47.105,00 |
| 254.01.07 | Motorsuz Kara Araçları | 1.469.233,00 | 1.469.233,00 | 2.849.077,10 | -1.379.844,10 |
| 255.01.03 | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 330,00 | 330,00 | 815,54 | -485,54 |
| 255.99.01 | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler | 288.305,99 | 288.305,99 | 380.569,25 | -92.263,26 |
| TOPLAM | TOPLAM | -3.496.871,05 |
İdare tespitimize iştirak etmiş olup, gerekli işlemlerin tesis edileceğini bildirmiştir.
Sonuç olarak maddi duran varlıkların bir kısmı için amortisman ayrılmaması, bir kısmı için ise varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması; 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630 Giderler Hesabının hatalı gösterilmesine ve mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi içermemesine neden olmuştur.