|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı büyükşehir bağlı idarelerinde duran varlık hesaplarındaki birikmiş amortisman tutarlarının, ilgili varlıkların kayıtlı değerlerini aştığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 257. maddesi, birikmiş amortismanların maddi duran varlıkların ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesi ve yok edilmesi amacıyla kullanıldığını belirtmektedir. Bu bağlamda, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması zorunludur ve bu tutarların, varlıkların kayıtlı değerlerini geçmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar ve 255 Demirbaşlar Hesabı gibi hesaplarda, birikmiş amortismanların maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerinden fazla olduğu görülmüştür. Kamu idaresi, taşınır ve taşınmaz sisteminin yazılım desteğiyle muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun şekilde düzenleneceğini açıklamıştır. Bu durum, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarlarının, kayıtlı değerleri aşmaması gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Amortisman Tutarlarının İlgili Varlığın Kayıtlı Değerinden Yüksek Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Bazı duran varlık hesapların birikmiş amortisman tutarlarının, ilgili duran varlığın kayıtlı değerinden yüksek olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) ile ilgili 202’nci maddesinde; bu hesabın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanıldığı ifade edilmiştir.
Bu hükme göre, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerekmekte olup duran varlıklar tamamen amorti edilene kadar amortisman ayrılması gerekmektedir. Bu nedenle duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarları, maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerinden fazla olamayacaktır.
Yapılan incelemede, aşağıdaki tabloda örnekler gösterildiği üzere, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar ve 255 Demirbaşlar Hesabındaki kayıtlı maddi duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarlarının, maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden daha fazla olduğu anlaşılmıştır.
Kamu İdaresince, taşınır ve taşınmaz sistemi yazılım desteğiyle muhasebe kayıtlarının karşılaştırılıp mevzuata uygun şekilde düzenleneceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda, duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarları, maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerinden fazla olmaması gerekmektedir.
Tablo 7: Kayıtlı Değerler ve Amortisman Tutarları
| Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Hesap Kodu | Kalemler | Borç | Alacak |
| Köprüler | – | 1.206.718,56 | |||||
| Köprüler | 515.742,14 | – | |||||
| İnsaat Makineleri | – | 439.986,21 | |||||
| İnşaat Makineleri ve Aletleri | 421.477,24 | – | |||||
| Motorsuz Kara Araçları | – | 56.666,67 | |||||
| Motorsuz Kara Araçları | 54.600,00 | ||||||
| Aydınlatma Cihazları | – | 1.733,75 | |||||
| Aydınlatma Cihazları | 1.560,00 | – |