|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde amortisman uygulamalarında eksiklikler ve hatalar tespit etmiştir. Bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, diğer bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı gözlemlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmakta ve bu süreçte Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın belirlediği esasların uygulanması gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetim raporunda, amortisman ayrılmayan varlıkların yanı sıra, bazı varlıklar için kaydedilen amortisman tutarlarının da hatalı olduğu belirtilmiştir. Bu durum, 2024 yılı mali tablolarında 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının yanlış bilgi içermesine yol açmaktadır. İlgili kamu idaresi, tespit edilen sorunların çözümü için gerekli çalışmaları yapacağını ifade etmiş olsa da, bu eksiklikler henüz tam olarak giderilmemiştir. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için envanter çalışmalarının gerçekleştirilmesi ve amortisman tebliğlerine uygun şekilde amortisman ayrılması gerekmektedir. Bu adımlar, mali tabloların doğruluğunu sağlamak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini desteklemek açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Amortisman Uygulamalarında Eksiklik ve Hatalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için ise kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25- Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri, mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Belediyenin maddi duran varlık amortisman durumu aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 7: Maddi Duran Varlıklar Amortisman Tablosu
| Hesap Kodu |
Ekod1 | Ekod2 | Ekod3 | Ekod4 | Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| xx | 251.xx.03.00. | Su İsale Hatları | 34.437,00 | 0,00 | 34.437,00 | ||||
| xx | 251.xx.04.00. | Kanalizasyon Hatları |
64.632,00 | 0,00 | 64.632,00 | ||||
| xx | 251.xx.07.00. | Yollar | 1.200.980,23 | 80.000,00 | 1.120.980,23 | ||||
| xx | 251.xx.09.01. | Su Kuyuları | 3.370,05 | 0,00 | 3.370,05 | ||||
| xx | 251.xx.20.01. | Meydanlar | 50.000,00 | 0,00 | 50.000,00 | ||||
| xx | 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar |
562.352,70 | 0,00 | 562.352,70 | ||||
| xx | 251.xx.20.07. | Genel Mezarlıklar |
2.091.792,00 | 0,00 | 2.091.792,00 | ||||
| xx | 251.xx.20.08. | Umuma Ait Binalar |
38.900,10 | 0,00 | 38.900,10 | ||||
| xx | xx | 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 7.433.468,76 | 150.000,00 | 7.283.468,76 | |||
| xx | xx | 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 88.357,05 | 0,00 | 88.357,05 | |||
| xx | xx | 252.xx.xx.04.04 | Misafirhaneler | 88.186,95 | 0,00 | 88.186,95 | |||
| xx | xx | 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 34.850,44 | 0,00 | 34.850,44 | |||
| xx | xx | 252.xx.xx.07.01 | Kamu Konutları | 500.000,00 | 0,00 | 500.000,00 | |||
| xx | xx | 252.xx.xx.07.99 | Diğer Binalar | 641.705,61 | 0,00 | 641.705,61 |
| 252.xx.xx.09.05 | Dükkan ve İşyeri | 31.248,84 | 0,00 | 31.248,84 | |||||
| 252.xx.xx.10.01 | Hangarlar, Antrepolar, Silolar ve Depolar | 69.186,45 | 0,00 | 69.186,45 | |||||
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 11.065,00 | 20.200,00 | -9.135,00 | |||||
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri |
5.560,00 | 5.560,00 | 0,00 | |||||
| 253.02.04.. | İş Makineleri ve Aletleri | 210.000,00 | 152.000,00 | 58.000,00 | |||||
| 253.03.08.. | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 2.025,00 | 2.025,00 | 0,00 | |||||
| 254.01.01.. | Otomobiller | 656.638,61 | 70.000,00 | 586.638,61 | |||||
| 254.01.03.. | Yük Taşıma Araçları |
0,00 | 1.000,00 | -1.000,00 | |||||
| 254.01.04.. | Arazi Taşıtları | 418.745,12 | 70.000,00 | 348.745,12 | |||||
| 255.01.01.. | Döşeme Demirbaşları |
150.150,00 | 110.150,00 | 40.000,00 | |||||
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları |
285,00 | 285,00 | 0,00 | |||||
| 255.01.03.. | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 0,00 | 7.942,52 | -7.942,52 | |||||
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
8.024,00 | 0,00 | 8.024,00 | |||||
| 255.02.01.. | Bilgisayarlar ve Sunucular |
14.675,00 | 14.675,00 | 0,00 | |||||
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları |
500,00 | 0,00 | 500,00 | |||||
| 255.02.05.. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 1.877,46 | 0,00 | 1.877,46 | |||||
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri |
13.950,00 | 32.087,46 | -18.137,46 | |||||
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 25.348,58 | 0,00 | 25.348,58 | |||||
| 255.03.02.. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar |
30.071,18 | 33.267,86 | -3.196,68 |
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 8.350,00 | 0,00 | 8.350,00 | |||||
| 255.08.04.. | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları |
4.250,00 | 4.250,00 | 0,00 | |||||
| 255.10.01.. | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar |
1.800,00 | 1.800,00 | 0,00 | |||||
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları |
375,00 | 375,00 | 0,00 | |||||
| 255.11.01.. | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları |
400,00 | 400,00 | 0,00 | |||||
| 255.11.02.. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları |
150,00 | 150,00 | 0,00 | |||||
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri |
3.262,71 | 3.915,25 | -652,54 | |||||
| 255.99.02.. | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 67.450,00 | 0,00 | 67.450,00 | |||||
| Yapı | Yapı | an inceleme | an inceleme | er neticesinde muhtelif varlıklar için hiç amortisman ayrı | er neticesinde muhtelif varlıklar için hiç amortisman ayrı | er neticesinde muhtelif varlıklar için hiç amortisman ayrı | er neticesinde muhtelif varlıklar için hiç amortisman ayrı | er neticesinde muhtelif varlıklar için hiç amortisman ayrı | madığı ve |
bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum idarenin 2024 yılı bilançosunda 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının hatalı bilgi içermesine sebep olmaktadır.
Kamu İdaresinin cevabında tespit edilen konu hakkında gerekli çalışmanın hassasiyetle yapılacağı ifade edilmiş ise de bulgu konusu henüz tam olarak yerine getirilmediğinden 2024 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir.
Bu itibarla duran varlıklara ilişkin olarak ilgili mevzuat doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.