|
ÖZET: Anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde, iş artışı ve eksilişi nedeniyle yapılan imalat değişikliklerine ilişkin bedellerin yeni fiyat belirlenmeden ödendiği tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24. maddesi, ilave işlerin toplam tutarını anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerinde %10, birim fiyat sözleşmelerinde ise %20 ile sınırlamaktadır. Bu tutar, mukayeseli hesaplama ile belirlenmelidir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesi, proje değişikliği durumunda yeni iş kalemlerinin bedellerinin yüklenici ile birlikte belirlenmesini öngörmektedir.
İncelemelerde, Akkent Mahallesi Camii ve Külliyesi İkmal İnşaatı’nda 72 artan ve 73 azalan imalat kalemi olduğu, artan imalatların 23’ünün ilk projede yer almadığı görülmüştür. İdare, bazı imalat kalemlerinin bedellerini sözleşme bedelinin yaklaşık maliyete oranı üzerinden belirlemiş, diğerlerinde ise geçerli piyasa fiyatlarını kullanmıştır. Ayrıca, proje dışındaki imalat kalemleri için piyasa fiyat araştırması yapılmıştır. Sonuç olarak, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde iş değişiklikleri sonucu oluşan bedellerin, yeni birim fiyat tespit edilerek ödenmesi gerekmektedir. Kamu İdaresi, bu konudaki tavsiyeleri dikkate alarak uygulamalarında gerekli hassasiyeti göstereceğini belirtmiştir. |
BULGU: Anahtar Teslimi Götürü Bedel İhale Edilen Yapım İşlerinde Artan ve Eksilen İş Kalemi Bedellerinin Yeni Fiyat Yapılmadan Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işinde Akkent Mahallesi Camii ve Külliyesi İkmal İnşaatı ve Çevre Düzenleme Yapım İşi’nde, iş artışı ve iş eksilişi nedeniyle gerçekleşen imalat değişikliklerine ilişkin bedellerin, yeni fiyat oluşturulmadan ödendiği tespit edilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun, “Sözleşme Kapsamında Yaptırılabilecek İlave İşler, İş Eksilişi ve İşin Tasfiyesi” başlığı altında yer alan, 24’üncü maddesi uyarınca iş artışına konu ilave işlerin toplam tutarı, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10’u; birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise %20’si ile sınırlandırılmıştır. Bu tutar ancak yapılacak olan mukayeseli hesapla belirlenebilecektir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinin 1’inci fıkrasında, proje değişikliği şartlarının gerçekleşmesi durumunda, ihale dokümanında veya teklif fiyatında yer almayan yeni iş kalemleri ve iş gruplarının bedellerinin yüklenici ile birlikte belirleneceği düzenlenmiştir. Ayrıca, 21’inci madde kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin de aynı usuller çerçevesinde tespit edileceği ifade edilmiştir. Hesaplanan bu bedellerin, birim fiyat sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden, anahtar teslim götürü bedel sözleşmelerde ise artış tutarına göre belirlenen ilerleme yüzdeleri esas alınarak yükleniciye ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Şartname hükmü uyarınca, proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21’inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yeni fiyat yapılarak yüklenici ile birlikte tespit edilmesi gerekmektedir. Şartnamenin 22’nci maddesinin ikinci ve devam eden fıkraların da ise, yeni fiyatın nasıl tespit edileceği düzenlenmiştir. Buna göre, proje değişikliği ve ilave işler nedeniyle yapılması istenen ve ilk sözleşmesinde bulunmayan işlerin bedelleri yeni fiyat tespit edilmek suretiyle hesaplanmalıdır. Bu şekilde hesaplanacak ilave işlerin bedelleri; anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden hesaplanacak artış tutarına göre belirlenecek ilerleme yüzdeleri esas alınarak yükleniciye ödenir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinin 7’nci fıkrasında, 12’nci maddenin dördüncü fıkrasına göre gerçekleştirilen proje değişikliğine bağlı olarak iş eksilişinin ortaya çıktığı durumlarda, iş eksilişi kapsamına giren imalatların fiyatının hesaplanmasında, bu maddede yer alan yeni fiyatın tespitine ilişkin hükümlerin uygulanacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde muhtelif nedenlerle yapılacak iş değişikliği ve ilave işler sonucu oluşan artan ve azalan işlerin bedellerinin artan ve azalan iş kısımları için YİGŞ’nin 22’nci maddesinde öngörülen usul ve esaslara göre yeni fiyat yapılmak suretiyle ödenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, bahse konu yapım işinde 72 adet artan ve 73 adet azalan imalatın olduğu, artan imalatlardan 23 tanesinin ise ilk projede yer almayan imalat kalemlerinde oluştuğu görülmüştür. İdare tarafından yapım işinin projesinde yer alan bazı imalat kalemlerinin artan ve azalan tutarının hesabında, sözleşme bedelinin yaklaşık maliyete oranı olan %97,79 üzerinden bir kırım oranı belirlendiği ve ilerleme yüzdelerine bu kırım oranının uygulanması suretiyle tespit edildiği, bazı imalat kalemlerinde ise uygulama ayında geçerli olan resmi analiz ve rayiçlerle belirlenen fiyatın direkt olarak alındığı görülmüştür. Yapım işi projesinde yer almayan imalat kalemlerinin tespitinde ise ticaret ve/veya sanayi odası onaylı faturalara dayanmaksızın piyasa fiyat araştırması yapılarak yeni fiyatların belirlendiği tespit edilmiştir.
Anahtar teslimi götürü bedel yapım işi ihalesinde, sözleşme bedeli yüklenicinin ihale dokümanında yer alan uygulama projesine ve mahal listelerine dayalı olarak verdiği teklife göre belirlenmektedir. Ayrıca yükleniciye yapılacak ödemeler bir birim fiyata dayalı değildir ve ilerleme yüzdelerine (pursantaj oranlarına) göre hesaplanacaktır. İlerleme yüzdeleri işin yapılmasına ilişkin bir dayanak olmayıp, proje ve mahal listelerine dayalı olarak ne kadarlık imalat seviyesinde sözleşme bedelinin hangi oranında ödeme yapılacağını gösteren bir belgeden ibarettir ve birim fiyat niteliğinde değildir. Diğer yandan, yaklaşık maliyet yüklenicinin teklifini sunarken bilgisi dahilinde olmadığından, sözleşme bedelinin yaklaşık maliyete oranının bir kırım oranı olarak yeni fiyat tespitinde kullanılmasının mevzuatta yeri bulunmamaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bu husustaki tavsiye ve uyarılar dikkate alınarak, uygulamalarında bu konuya ilişkin gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde iş artışı ve iş eksilişi nedeniyle yapılan iş değişikliği sonucu oluşan artan ve azalan imalat bedellerinin, söz konusu iş kalemi işin ilk sözleşmesinde olsun veya olmasın yeni birim fiyat tespitinin yapılarak sözleşmeye eklenmesi veya çıkarılması gerekmektedir.