Anahtar Teslimi Götürü Bedel Teklif Alınmak Suretiyle İhale Edilen Tadilat-Tamirat Şeklindeki Yapım İşlerinin Ekseriyetinde Mevzuata Aykırılıklar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Anahtar Teslimi Götürü Bedel Teklif Alınmak Suretiyle İhale Edilen Tadilat-Tamirat Şeklindeki Yapım İşlerinin Ekseriyetinde Mevzuata Aykırılıklar Bulunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İdare tarafından gerçekleştirilen tadilat-tamirat işlerinin büyük kısmında, birden fazla hususta mevzuata mugayir vaziyetler olduğu görülmüştür.
Uygulama Projesi/Kesin Proje Mevcut Olmamasına Rağmen Anahtar Teslimi Götürü Bedel Teklif Alınarak İhale Yapılması
Onarım şeklinde yapılan yapım işlerinin büyük kısmında herhangi bir uygulama projesi veyahut kesin proje hazırlanmamasına rağmen anahtar teslimi götürü bedel teklif alınması suretiyle ihale yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (c) bendinde; yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı, ihale mevzu yapım işinin özgün mahiyette ve karmaşık olması sebebiyle teknik ve malî hususiyetlerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği hallerde ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği, uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılmasının zorunlu olduğu, ancak, doğal afetler sebebiyle uygulama projesi yapılması için kafi süre bulunmayan yapım işlerinde, ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması sebepleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine istinaden hazırlanmış olan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinin (b) bendinde; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje hazırlanmasının zaruri olduğu ve yaklaşık maliyetin mevzubahis projelere istinaden hesaplanmasının icap ettiği belirtilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinin (a) bendinde; yapım işlerinde, uygulama projeleri ve bunlara dair mahal listelerine istinaden, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme tanzim edileceği hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; mevzuatın her türlü onarım işi için kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilmesine cevaz verdiği, idarelerin, onarım işleri için tercihleri doğrultusunda kesin proje veyahut uygulama projesi üzerinden ihaleye çıkabileceği, yapım işine dair yaklaşık maliyetin kesin proje/uygulama projesi üzerinden hesaplanacağı ve anahtar teslimi götürü bedel teklif alınması suretiyle ihaleye çıkılabilmesi için ise yapım işine dair uygulama projesi bulunması icap ettiği anlaşılmaktadır.
Yapılan inceleme neticesinde; İdarenin cari yılda gerçekleştirdiği veyahut ödemesini cari yılda yaptığı tadilat-tamirat şeklindeki yapım işlerinin ekseriyetinde, uygulama projesi veyahut kesin proje olmadan anahtar teslimi götürü bedel teklif alınması suretiyle ihaleye çıkıldığı tespit edilmiştir. Proje olmaksızın ihaleye çıkılmış olması, yaklaşık maliyetin sıhhatli bir şekilde hesaplanamaması ve yapılacak işin mahiyetinin sarih bir şekilde ortaya konamamasına sebep vermekte olup bu vaziyet mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi tarafından bulguya iştirak edilmiş olup bundan sonra, mevzubahis hususta daha dikkatli olunacağı ifade edilmiştir.
Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilecek yapım işlerinde uygulama projesi hazırlanması gerekmektedir.
İşe Ait Teknik Şartname Hazırlanmadan İhaleye Çıkılması
Tadilat-tamirat işi ihalelerinin ekseriyetinde, işin teknik teferruatını ve şartlarını ihtiva edecek şekilde hazırlanması icap eden teknik şartname hazırlanmadan ihaleye çıkıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde; ihale mevzu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü hususiyetini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması veyahut hazırlattırılmasının esas olduğu, ihale mevzu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kıstaslarına ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine istinaden hazırlanmış olan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 17’nci maddesinde; işin teknik teferruatları ve şartları ile projesini de kapsayan teknik şartnamelerin hazırlanarak/hazırlattırılarak ihale dokümanına dahil edileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; tadilat-tamirat şeklindeki yapım işi ihalelerinin ekseriyetinde, mevzuata göre hazırlanması esas olan teknik şartnamenin mevcut olmadığı, teknik şartname olmaması sebebiyle yapılacak işin teknik teferruatının ihale dokümanı üzerinden anlaşılamadığı ve bazı imalata dair izahatında bu sebeple ihale vesaikinde yer almadığı tespit edilmiş olup yapım işi ile alakalı muğlak bir vaziyete yol açan bu husus mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi tarafından bulguya iştirak edilmiş olup bundan sonra, mevzubahis hususta daha dikkatli olunacağı ifade edilmiştir.
Yapım işlerinde, işin teknik teferruatını ve şartlarını ihtiva edecek şekilde teknik şartname hazırlanarak/hazırlattırılarak ihaleye çıkılması gerekmektedir.