|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, teknoloji transfer ofisinin anonim şirket olarak kurulması gerektiğini, ancak Rektörlüğe bağlı bir koordinatörlük şeklinde faaliyete geçtiğini ortaya koymuştur. Üniversite, bu ofisi kurmak için gerekli izinleri almasına rağmen, yasal süreçleri tamamlamadan ve sermaye şirketi statüsünde bir yapı oluşturmadan, ofisin gelir ve giderlerini döner sermaye hesaplarında izlemeye başlamıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 32’nci maddesi, yükseköğretim kurumlarının Ar-Ge ve yenilikçilik alanında iş birliği yaparak teknoloji transfer ofisi kurmalarına olanak tanımaktadır.
Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Yükseköğretim Kurumları Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği”, bu ofislerin teşkilat yapısını, yönetimini ve görevlerini düzenlemektedir. Ancak, denetimlerde, 2018 yılında alınan izinlere rağmen, ofisin yasal çerçevede kurulmadığı ve Rektörlüğe bağlı bir koordinatörlük olarak işlev gördüğü tespit edilmiştir. Ayrıca, bu yapı için gerekli personel alımlarının da hukuki dayanağı bulunmamaktadır. Sonuç olarak, teknoloji transfer ofisinin, mevzuatta belirtilen şekilde anonim şirket olarak kurulması ve tüm işlemlerinin bu yasal çerçeveye uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir. Kamu idaresinin, bu durumu düzeltmek için gerekli adımları atmaya başladığı ifade edilmiştir. |
BULGU: Anomim Şirket Olarak Kurulması Gereken Teknoloji Transfer Ofisinin Rektörlüğe Bağlı Koordinatörlük Olarak Kurulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Mevzuatında sermaye şirketi olarak kurulması öngörüldüğü ve Üniversite tarafından bu yönde izin alındığı halde gerekli işlemlerin tesis edilmeyerek anonim şirket olarak kurulması gereken teknoloji transfer ofisinin Rektörlüğe bağlı koordinatörlük olarak kurulduğu ve gelir ve giderlerinin döner sermaye işletmesi hesaplarında izlendiği görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Teknoloji Transfer Ofisi” başlıklı ek 32’nci maddesinde Yükseköğretim kurumlarının, Ar-Ge ve yenilikçilikle ilgili olarak kamu ve özel sektör ile iş birliği yapmak, üretilen bilgi ve yapılan buluşları fikri mülkiyet kapsamında koruma altına almak ve uygulamaya aktarmak üzere, Yükseköğretim Kurulundan önceden izin almak kaydıyla, yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun kararıyla sermaye şirketi statüsünde teknoloji transfer ofisi kurabileceklerine ve Ofisin kuruluş sermayesinin ise, bilimsel araştırma projesi kaynaklarından veya döner sermaye gelirlerinden karşılanabileceğine yönelik düzenleme yapılmıştır.
Söz konusu Kanun maddesine dayanılarak “Yükseköğretim Kurumları Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği” Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca hazırlanmış ve 07.12.2017 tarih ve 30263 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmelik TTO’nun teşkilini, yönetimini, yükseköğretim kurumuyla ilişkisini, TTO’nun görevlerini ve gelirlerini düzenlemiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde Teknoloji Transfer Ofisi (TTO)’nun tanımı yapılmış ve burada özetle yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun kararıyla kurabilecekleri sermaye şirketini ifade ettiği düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden Yükseköğretim kurumlarının önceden YÖK’ten izin almak şartıyla sermaye şirketi statüsünde bir şirket kurabilecekleri ve bu şirketin sermayesini bilimsel araştırma projesi kaynaklarından veya döner sermaye gelirlerinden karşılayabilecekleri anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, 2547 sayılı Kanunun ek 32’nci maddesine dayanılarak YÖK’ten 12.06.2018 tarihinde izin alınmasına rağmen sermaye şirketi statüsünde şirket değil de herhangi bir kuruldan karar alınmaksızın Rektörlüğe bağlı teknoloji transfer ofisi koordinatörlüğü şeklinde fiili bir yapı kurulduğu, söz konusu koordinatörlüğün gelir ve giderlerinin döner sermaye işletmesi hesaplarında izlendiği, bu koordinatörlüğe üç tane uygulamalı birim öğretim görevlisi alındığı, alınan bu personelden bazılarının faaliyet ve ihtiyaç tanımlaması yapılmaksızın Giresun Teknoparkta yarı zamanlı olarak görevlendirildiği tespit edilmiştir.
Diğer yandan sözü edilen Teknoloji Transfer Ofisi Koordinatörlüğünün işleyişine ilişkin Üniversite Senatosunca yürürlüğe konulan Yönergenin dayanağı ise yine 2547 sayılı Kanunun ek 32’nci maddesi olduğu görülmüştür. Gerek 2547 sayılı Kanunun ek 32’nci maddesinde gerekse de bu maddeye dayanılarak YÖK tarafından çıkartılan çerçeve Yönetmelikte koordinatörlüklere ait herhangi bir atıf bulunmadığından İdarelerce bu şekilde bir yapı oluşturulması hukuken mümkün görünmemektedir.
Kamu İdaresince söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla anonim şirket olarak kurulması amacıyla izin alınan ve organize edilmesi gereken teknoloji transfer ofisinin mevzuatında öngörüldüğü şekliyle kurulması ve iş ve işlemlerinin bu mevzuata göre yürütülmesi gerekmektedir.