BULGU: Araç Kiralama Hizmet Alımına İlişkin Teknik Şartnamede Belirlenen Kriterlerin Rekabeti Engelleyici Hususlar ve İfadeler İçermesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Bazı araç kiralamalarına ait teknik şartnamelerde kamu ihale mevzuatı hükümlerine uygun bulunmayan rekabeti engelleyici hususlara yer verildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin bu Kanuna göre yapacağı ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu,
Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’inci maddesinde; İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerinde yer verileceği ve belirlenecek teknik kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacağı, rekabeti engelleyici hususlar içermeyeceği ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacağı,
Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemelerin de yapılacağı ve bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verileceği ancak belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemeyeceği ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyeceği, ancak ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebileceği,
hükümlerine yer verilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere, teknik şartnamelerde verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olarak özellik ve tanımlamalara yer verilecek ancak rekabeti engelleyici hususlara yol açabilecek ifadeler belirtilmeyecektir.
Yapılan inceleme neticesinde, Ankara Valiliği ve YİKOB hizmetlerinde kullanılmak üzere 12 aylık 6 adet binek sedan araç kiralama hizmet alım işine ait teknik şartnamede;
Sedan Tipi Binek Araç (1450 Motor Hacminde 115 Ps Dizel Otomatik);
Aracın km.si en az 55000,
Aracın km.si en çok 105000,
Sedan Tipi Binek Araç (1580 Motor Hacminde 120 Ps Dizel Otomatik)
Aracın km.si en az 80.000
Aracın km.si en çok 115.000
Sedan Tipi Binek Araç (1968 Motor Hacminde 240 Ps Otomatik)
Aracın km.si en az 120.000
Aracın km.si en çok 165.000
Sedan Tipi Binek Araç (1968 Motor Hacminde 150 Ps Otomatik)
Aracın km.si en az 85.000
Aracın km.si en çok 130.000
gibi hususların belirlenerek istekli sayısının sınırlandırıldığı, mevzuatın öngördüğü rekabet ortamının oluşturulamadığı ve ihalenin, 2023 yılında aynı ihaleyi kazanan istekli üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, hizmet alım ihalesinin sonlandığı ve bundan sonraki süreçte bulguda belirtildiği gibi işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerinden olan rekabet ilkesinin tesis edilmesi açısından, rekabeti kısıtlayacak şekilde marka ve modeli işaret eden ifadelere yer verilmeksizin teknik şartnamelerin hazırlanması gerekmektedir.