Araç Kiralama İhalelerinde Teknik Şartname ile Belirlenen Kriterlerin Rekabeti Engelleyici Hususlar ve İfadeler İçermesi (Sayıştay)

BULGU: Araç Kiralama İhalelerinde Teknik Şartname ile Belirlenen Kriterlerin Rekabeti Engelleyici Hususlar ve İfadeler İçermesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Araç kiralama işlerine ilişkin teknik şartnamelerde kamu ihale mevzuatı hükümlerine aykırı olarak rekabeti engelleyici hususlar ile belirli marka ve modelleri tanımlayan özelliklere yer verildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun,
“Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur”,
“Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde;
“(■■■)
İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.
Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.
Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükümleri yer almaktadır.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere, teknik şartnamelerde verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olarak özellik ve tanımlamalara yer verilecek ancak rekabeti engelleyici hususlara yol açabilecek marka, model, menşei vb. ifadeler belirtilmeyecektir.
Yapılan inceleme neticesinde, 10 Adet Sedan Binek Araç Kiralama Hizmet Alım İşi ile 18 Adet Muhtelif Hizmet Aracı Kiralanması İşine ilişkin teknik şartnamelerde, kiralanması planlanan araçların teknik özellikleri belirlenirken anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak belirli marka ve modeli işaret eden hususlara yer verildiği tespit edilmiştir.
18 Adet Muhtelif Hizmet Aracı Kiralanması İşine Ait Teknik Şartname’nin “Muhtelif Kiralık Hizmet Araçlarının Teknik Özellikleri” başlıklı 1’inci maddesinde yer alan ve sözleşme kapsamında kiralanan araçların teknik özelliklerine yer verilen tablo aşağıdaki gibidir:
Tablo 4: 18 Adet Muhtelif Hizmet Aracı Kiralanması İşine Ait Araçların Teknik Özellikleri

10 Adet Sedan Binek Araç Kiralama Hizmet Alım İşine Ait Teknik Şartname’nin “Muhtelif Kiralık Hizmet Araçlarının Teknik Özellikleri” başlıklı 1’inci maddesinde yer alan ve sözleşme kapsamında kiralanan araçların teknik özelliklerine yer verilen tablo ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 5: 10 Adet Sedan Binek Araç Kiralama Hizmet Alım İşine Ait Araçların Teknik Özellikleri

Yukarıda yer verilen tablolarda yer alan Multijet, Blue Dci, Blue Dizel, Blue HDI motor tiplerine; 6 İleri DCT Otomatik Vites, 7 ileri EDC Otomatik Vites, 7 ileri DSG Otomatik Vites, EAT 8 ileri Otomatik Vites şanzıman tiplerine ve bu araçların beygir güçlerine yer vermek suretiyle araçların marka ve modelini işaret eden ifadeler kullanılmıştır. Bu ifadelere yer verilerek kapsamın daraltıldığı ve teklif verebilecek istekli sayısının sınırlandırıldığı, mevzuatın öngördüğü eşit muamele ve rekabet ilkelerinin yerine getirilmediği tespit edilmiştir.
Bu itibarla Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerinden olan rekabet ilkesinin tesis edilmesi açısından, rekabeti engelleyecek şekilde marka ve modeli işaret eden ifadelere yer vermeksizin teknik şartnamelerin hazırlanması gerekmektedir.