|
ÖZET: Araç kiralama ihalelerine yönelik yapılan fiyat araştırmalarında, fiyat farkı verileceği hususunun ilgili kişi ve kuruluşlara bildirilmediği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 9. maddesi, yaklaşık maliyetin belirlenmesine dair düzenlemeleri içermekte olup, ihale öncesinde detaylı fiyat araştırması yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda, Kamu İhale Kurumu tarafından yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde de fiyat araştırmalarında iş grubu veya iş kaleminin özelliklerinin belirtilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İhale sürecinde, yaklaşık maliyetin belirlenmesi, ihale yetkilisinin kararları ve tekliflerin değerlendirilmesi açısından kritik bir rol oynamaktadır. İhale aşamasında, istekliler tarafından sunulan tekliflerin, belirlenen yaklaşık maliyetle karşılaştırılması matematiksel formüllerle yapılmakta ve bu süreçte fiyat farkı verilmesi, hem teklifleri hem de yaklaşık maliyetleri etkilemektedir. Fiyat araştırması sırasında bu durumun göz ardı edilmesi, gerçekçi olmayan yüksek yaklaşık maliyetlerin belirlenmesine yol açmakta ve aşırı düşük teklif sorgulamalarında sorunlar yaratmaktadır. Sonuç olarak, araç kiralama ihalelerinde yaklaşık maliyet tespitlerinin, fiyat farkı verileceği bilgisi de dahil edilerek daha dikkatli bir şekilde yapılması gerekmektedir. Bu sayede, ihale süreçlerinin daha sağlıklı ve gerçekçi bir temele oturtulması sağlanmalıdır. |
BULGU: Araç Kiralama İhalelerinde Yaklaşık Maliyetin Tespitine İlişkin Fiyat Araştırması Yapılırken Fiyat Farkı Verileceğinin Belirtilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından ihalesi gerçekleştirilen araç kiralama ihalelerine ait yaklaşık maliyelerin tespit edilmesine ilişkin yapılan fiyat araştırmalarında, söz konusu ihalelerde fiyat farkı verileceğinin fiyat araştırması yapılan kişi ve kuruluşlara bildirilmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 9’uncu maddesinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin düzenlemeler yapılmış; mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesinin yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirleneceği ve dayanakları ile bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır. Hizmet alımı işi ihalelerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ise Kamu İhale Kurumu tarafından 04.03.2009 tarih ve 27159 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde yer verilmiştir.
Yaklaşık maliyetin hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespitinin nasıl yapılacağı ve hangi fiyatların esas alınacağı Yönetmelik’in 8’inci maddesinde düzenlenmiş olup maddenin dördüncü fıkrasında, fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği ifade edilmiştir.
Kamu İhale Kanunu’nda yapılan düzenlemelerle, ihale sürecinin başından sonuna kadar idare tarafından yapılacak birçok işlem yaklaşık maliyetin tutarına bağlanmıştır. Anılan Kanun incelendiğinde, ihale yetkilisinin ihtiyacın ihale edilmesi kararı, ihale usulünün tespit edilmesi, ihalenin ilan süreleri, ödeneklerin kontrol edilmesi, istekliler tarafından verilen tekliflerden aşırı düşük fiyatlı olanların tespit edilmesi işlemlerinde yaklaşık maliyetin belirleyici bir unsur olduğu görülmektedir.
İhale aşamasında isteklilerce verilen tekliflerin diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edilmesi Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan düzenlemeler uyarınca matematiksel bir formül kullanılarak yapılmaktadır. Bu formülde yaklaşık maliyet, isteklilerce verilen teklifler ve belirlenmiş bir katsayı bulunmaktadır. Formülün yapısı gereği yaklaşık maliyetin tutarı ile sınır değer arasında doğru bir orantı bulunmakta, yaklaşık maliyet arttıkça sınır değerde artmaktadır.
Sözleşmeye bağlanan bir işte fiyat farkı verilip verilmemesi hem isteklilerin fiyatını etkilemekte hem de tespit edilen yaklaşık maliyetin değişmesine sebep olmaktadır. Fiyat araştırması yapılırken bu durumun belirtilmemesi gerçekçi olmayan yüksek bir yaklaşık maliyet belirlenerek bu yaklaşık maliyet üzerinden gerekli değerlendirmelerin yapılmasına ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan sınır değerinde artmasına sebep olmaktadır.
Yapılan inceleme neticesinde, idare tarafından gerçekleştirilen Araç Kiralama Hizmet Alımı İşlerinde yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin piyasa fiyat araştırması yapılırken fiyat farkı verileceği hususunun belirtilmediği; bu nedenle yaklaşık maliyetlerin gerçekçi hazırlanmadığı tespit edilmiştir..
Bu itibarla yapılacak ihalelerde, yaklaşık maliyet tespitleri yukarıda belirtilen hususlar göz önüne alınarak gerçekleştirilmeli, gerçekçi olmayan yaklaşık maliyetler üzerinden ihale süreçlerinin yürütülmesine sebebiyet verilmemelidir.