| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İstanbul Bölge Müdürlüğü tarafından bazı araçların yakıt dahil olarak kiralandığı tespit edilmiştir. 237 sayılı Taşıt Kanunu’na göre, bu araçların yakıt hariç kiralanması gerekmektedir. Kamu İdaresi, yakıt kontrolünün zorluğunu belirtse de, mevzuatın açık hükümleri gereği tüm araçların yakıt hariç temin edilmesi zorunludur. Uygulamanın 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür. |
BULGU: Araç Kiralama İhalelerinin Yakıt Dahil Olarak Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
1’inci (İstanbul) Bölge Müdürlüğünce mevzuata aykırı olarak bazı araçların yakıt dahil olarak kiralandığı tespit edilmiştir.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde;
“a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri,
(…) bu Kanun hükümlerine tabidir.” hükmü,
2’nci maddesinde;
“Traktör, arazöz, motorla işleyen her çeşit ziraat ve inşaat makineleri, hava taşıtları ve zırhlı ambulanslar ile münhasıran askeri maksatlar için kullanılan ve ordunun silah ve teçhizatından madut bulunan taşıtlar bu kanun hükümlerine tabi değildir” hükümleri yer almaktadır.
Aynı Kanun’un 12’nci maddesine dayanılarak Bakanlar Kurulu tarafından yürürlüğe konulan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; 237 sayılı Kanun’a tabi olan kurumlar ve taşıtların kapsam dahilinde olduğu belirtilmiştir.
Aynı Esas ve Usullerin “Temel Amaç” başlıklı 5’inci maddesinde;
“Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır.” hükmü,
“Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinin (ç) bendinde;
“Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Genel Müdürlük 237 sayılı Taşıt Kanunu kapsamındaki idareler arasında bulunmakta olup traktör, arazöz, motorla işleyen her çeşit ziraat ve inşaat makineleri, hava taşıtları ve zırhlı ambulanslar ile askeri amaçla kullanılan taşıtlar dışında kalan tüm taşıtların Kanun kapsamında olduğu görülmektedir. Bu nedenle sayılan araçkar dışında kalan tüm araçların yakıt hariç olarak kiralaması gerekmektedir.
Yapılan inceleme neticesinde, 1’inci (İstanbul) Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan 2021/395438 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 1 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Çamlıca Gişeler – Edirne Batı Kavşağı Arasındaki Otoyol Bakım İşletme Şefliklerinin İhtiyacı Olan Arazözlerin, Kamyonetlerin, Ekipmanlı Kamyonların ve Vinçli Kamyonların Çalıştırılması”, 2022/86279 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları lBölge Müdürlüğü Sorumluluk Sahasında Karla ve Buzla Mücadele Amacıyla Ekipmanlı Kamyon İle Vinçli Kamyon Temini, Çalıştırılması Hizmet Alımı İşi” ve 2022/746504 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 1 Bölge Müdürlüğü Sorumluluk Sahasında Karla ve Buzla Mücadele Amacıyla, Afet ve Acil Durumlarda Kullanmak Üzere Sürücüleri Dahil Ekipmanlı Kamyon İle Yüksek Kapasiteli Vinçli Kamyon Temini, Çalıştırılması Hizmet Alımı İşi” işlerinde 237 sayılı Taşıt Kanunu’na tabi olan kamyonet ve kayar kasa kurtarıcıların yakıt dahil olarak ihale edildiği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, yakıt hariç kiralama yapıldığı takdirde kullanılan yakıt miktarını kontrol etmenin zor olacağı ifade edilse de, yukarıda da belirtildiği üzere, İdarenin traktör, arazöz, motorla işleyen ziraat ve inşaat makineleri gibi araçları dışında kalan bütün araçlarını yakıt hariç olarak temin etmesi mevzuat hükümlerinin açık bir gereğidir.
Bahsi geçen husus, Karayolları Genel Müdürlüğü 2019, 2020 ve 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da yer almasına rağmen uygulamanın 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak, taşıt kiralama hizmet alımları kapsamında yer alan ve 237 sayılı Taşıt Kanunu’na tabi olan araçların kiralanmasında, anılan Usul ve Esasların tasarruf amacına yönelik yapılan düzenlemelerine uygun hareket edilmesi gerekmektedir.