|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitenin gerçekleştirdiği Hizmet Aracı Kiralama İşi Teknik Şartnamesi’nde rekabeti engelleyici unsurların bulunduğunu ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleri arasında saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı yer almaktadır. İhalelerde teknik şartnamelerin, rekabeti artırıcı ve fırsat eşitliği sağlayıcı nitelikte olması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, söz konusu şartnamede belirtilen araç özellikleri, yalnızca belirli bir markanın sunduğu seçeneklerle sınırlı kalmıştır.
İncelemeler sonucunda, ihale dokümanını 10 firmanın temin ettiği, ancak yalnızca 3 firmanın katıldığı ve sadece 1 firmanın teklifinin geçerli olduğu tespit edilmiştir. Teknik şartnamede yer alan bagaj hacmi kriteri, yalnızca bir markanın araçlarının bu şartı karşılamasına neden olmuştur. Kamu İdaresi, 2024 yılı ihalesinde bagaj hacmi kriterini değiştireceğini belirtmiş olsa da, bu değişikliğin yerli araçların tamamını kapsamadığı ve rekabeti engelleyici unsurların devam ettiği görülmektedir. Sonuç olarak, üniversitenin hizmet alımı süreçlerinde şartnamelerin rekabeti teşvik edecek şekilde düzenlenmesi ve tüm isteklilere eşit fırsatlar sunması gerektiği önem arz etmektedir. |
BULGU: Araç Kiralama İhalesinde Rekabeti Engelleyici Hükümlere Yer Verilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından gerçekleştirilen 2023 yılı Hizmet Aracı Kiralama İşi Teknik Şartnamesi’nde rekabeti engelleyici düzenlemelere yer verildiği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun;
-“Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu,
-“Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde; ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği, belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacağı, rekabeti engelleyici hususlar içermeyeceği ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacağı,
-Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verileceği, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürünün belirtilemeyeceği ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyeceği,
hüküm altına alınmıştır.
Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in;
– “Genel esaslar” başlıklı 5’inci maddesinde; hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesinin Kanun’un 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacağı,
-“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; yabancı menşeli taşıtın Kanun’un 10’uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan taşıtları ifade edeceği,
düzenlenmiştir.
Söz konusu mevzuat hükümlerinden idarelerin taşıt ihtiyaçlarının temininde Kanun’da belirtildiği şekilde rekabet ortamını sağlayarak yerli araçlar üzerinden hizmet alımlarını gerçekleştireceği anlaşılmaktadır.
Üniversite tarafından ihale edilen 2023 yılı Hizmet Aracı Kiralama İşi Teknik Şartnamesi’nde kiralanacak araçların özellikleri arasında sedan ve bagaj hacminin en az 530 dm3 olacağı düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede sözkonusu ihale dokümanını 10 firmanın aldığı, 3 firmanın ihaleye katıldığı, sadece 1 fimanın teklifinin geçerli olduğu görülmüştür. Nitekim Teknik Şartnamede belirtilen yerli araçlara ilişkin bagaj hacmine sahip sadece bir markanın olduğu anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında bagaj hacmi konusunda sehven en az 530 dm3 olarak belirlenen kriterin 2024 yılı ihalesinde en az 503 dm3 bagaj hacmi olarak düzeltildiği ve farklı araç modellerinin de ihale kapsamına alındığı ifade edilmişse de; yerli araçların tamamının 503 dm3 bagaj hacmi şartını karşılamadığı, bu nedenle 2024 yılı ihalesinin de rekabeti engelleyici hükümler içermeye devam ettiği görülmektedir.
Bu itibarla, Üniversite tarafından hizmet alımı suretiyle taşıt edinilirken; şartnamelerin rekabeti engelleyici hükümler içermemesi ve tüm istekliler için fırsat eşitliğini sağlayacak şekilde düzenlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.