|
ÖZET: Araç muayenelerinin zamanında yapılmaması, gecikme bedellerinin ödenmesine yol açmıştır. 2024 yılına ait Sayıştay denetim raporlarında, belediye şirketinin mülkiyetindeki sonu 782 ve 714 ile biten plakalı araçların muayenelerinin geciktiği tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun 18. maddesi, tacirlerin ticari faaliyetlerinde dikkatli ve özenli davranmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, her tacir, işletmenin mali durumu ve işgücü piyasası gibi unsurları değerlendirerek karar almakla yükümlüdür.
Kamu İdaresi, ilgili araçların muayene işlemlerinin başlatıldığını ve gelecekte benzer gecikmelerin yaşanmaması için gerekli önlemlerin alındığını belirtmiştir. Ancak, 2024 yılında ödenen gecikme bedellerinin tahsil edildiğine dair belgeler sunulmamıştır. Gönderilen belgelerde, 2025 yılına ait bir muayene faturası ve ilgili personelin maaşından yapılan kesintilere dair bir bordro yer almaktadır. Bu durum, şirketin araç muayenelerinin zamanında yapılması gerektiğini ve gecikme bedellerinin önlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Araç Muayenelerinin Zamanında Yaptırılmaması Nedeniyle Gecikme Bedelleri Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkete mülkiyetinde olan sonu 782 ve 714 ile biten plakalı araçların muayenelerinin zamanında yaptırılmadığı ve bunun sonucu olarak gecikme bedeli ödendiği görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 18 inci maddesinde;
cc
(2) Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.
hükmünü ifade etmektedir.
Kanun’un yukarıdaki hükmü gereği, ticaret şirketleri tacir vasfında olup her tacirin ticari faaliyetlerinde basiretli iş adamı gibi davranması gerekmektedir.
Her tacir tüm ticarî faaliyetlerinde basiretli iş adamı gibi hareket etmek, tedbirli ve ileri görüşlü davranıp ticari iş ve işlemlerini ona göre yürütmek zorundadır. Buna göre tacir; işletmenin mali yapısını, işgücü piyasasının genel niteliklerini, üretim, maliyetler ve satışlarla ilgili mevcut durumu ve beklentileri değerlendirerek karar almak durumundadır. Türk Ticaret Kanunu tacire objektif bir özen ölçüsünün gerçekleştirilmesi yükümlülüğünü yüklemektedir. Objektif özen yükümlülüğü; tacirin, ticari hayat ve yaptığı işle ilgili yasal düzenlemeleri, ticari örf ve adeti ve işin gerekliliklerini vasat bir tacirden beklenen ölçüde bilme ve ona göre hareket etme yükümlülüğüdür.
Kamu İdaresinin cevabında 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 18’inci maddesi gereği, sonu 782 ve 714 ile biten plakalı araçların muayene işlemleri başlatılmış olup bundan sonraki süreçte böyle bir gecikmeye sebebiyet verilmemesi için ilgili birimlere gerekli bilgi verildiği, ilgili kişilere rücu edilerek maaşından “Zarar Tazminatı” adı altında tahsili yapıldığı ifade edilmiş ise de cevap ekinde yer alan EK-3’de sonu 782 ile biten taşıtın 2025 yılına ait 13.05.2025 tarihli araç muayene faturası ile bu faturada ödenen gecikme bedelinin ilgili personelin maaş bordrosundan kesildiğini gösteren bir adet maaş bordrosu fotokopisi gönderilmiştir. Dolayısıyla 2024 yılında yersiz ödenen gecikme bedelinin tahsil edildiğini ve muhasebe kayıtlarına alındığını gösteren bilgi/belge gönderilmemiştir.
Şirketin mülkiyetinde olan araçların muayenelerinin zamanında yaptırılarak gecikme bedelleri ödenmemesi gerekmektedir.