|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyesinin araç satışında muhasebe hatalarını ortaya koymuştur. İlgili ihale kapsamında satılan aracın kayıtlardaki çıkış işlemleri, taşınırın kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu durum, muhasebe kayıtları ile taşınmaz envanteri arasında uyumsuzluk yaratmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, amortisman ayrılmış varlıkların net değerinin doğru bir şekilde hesaplanmasını ve muhasebeleştirilmesini öngörmektedir.
İncelemeler sonucunda, bir aracın ihale yoluyla 301.000 TL’ye satıldığı, ancak satış kaydının hatalı bir biçimde ihale bedeli üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, aracın birikmiş amortisman tutarının kayıtlara alınmadığı belirlenmiştir. Bu eksiklik, satış bedeli ile kayıtlı bedel arasındaki farkın hesaplanmasını ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılmasını engellemiştir. Kamu idaresi, bağış yoluyla edinilen taşıtların değer tespit çalışmalarının yapılmadığını ve bu nedenle satış bedelinin kayıtlardan düşüldüğünü belirtmiştir. Sonuç olarak, taşıtların satış bedeli yerine kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması ve aradaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerektiği vurgulanmaktadır. İlgili yönetmelik çerçevesinde, taşıtların değer tespiti ve muhasebe işlemlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Araç Satışının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2024 yılında yapılan araç satış ihalesinde, satışı yapılan aracın ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının taşınırın kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı ve bu şekilde muhasebe kayıtları ile taşınmaz envanteri arasında uyumsuzluk olduğu tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin, 187’nci maddesinde;
“…Amortisman ayrılmış olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir. Maddi duran varlıkların satış işlemleri sırasında; amortismana tabi olanlarda net değeri, diğerlerinde kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, öncelikle oluşan olumlu veya olumsuz, ilgili varlık hesabı ve gelir veya gider hesaplarına kaydedilerek satış işlemi muhasebeleştirilir.” Denilmektedir.
Yine aynı Yönetmeliğin, 254 Taşıtlar Hesabının işleyişini düzenleyen 197’inci maddesinde satılan taşıtların, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba ve satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinin 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarlarının da 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz farkın 630 Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedelinin 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilmesi gerektiğine yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.
Yapılan incelemede bir adet taşıtın toplam 301.000 TL karşılığında ihale yoluyla satıldığı; ancak satış kaydının taşıtın kayıtlı değeri yerine hatalı bir şekilde ihale bedeli üzerinden muhasebe işlemlerine yansıtıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca araca ilişkin birikmiş amortisman tutarı da kayıtlara intikal ettirilmemiştir.
Dolayısıyla taşıtın satış bedeli ile kayıtlı bedeli arasındaki olumlu ya da olumsuz farkın hesaplanabilmesi mümkün olmamış ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılamamıştır.
Kamu İdaresi cevabında bağış yoluyla edinilen taşıtların değer tespit çalışmaları yapılmadığı için satış bedeli ile kayıtlardan düşüldüğünü, taşıtların değer tespiti ve envanter çalışmalarına başlanıldığını ve bundan sonraki süreçte ilgili taşıtların muhasebe ve amortisman işlemlerinin Yönetmelik kapsamında yürütüleceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak, taşıtların satış bedeli yerine kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması ve satış bedeli ile kayıtlı bedel arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerekmektiği değerlendirilmektedir.