|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin araç satış işlemlerinde muhasebe hatalarına dikkat çekmektedir. İlgili raporda, Kızılırmak Belediyesi tarafından gerçekleştirilen araç satış ihalesinde, satılan araçların muhasebe kayıtlarının, kayıtlı değerleri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, amortismana tabi varlıkların net değerinin, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutar olduğunu belirtmektedir. Bu durum, muhasebe kayıtlarının hatalı bir biçimde gerçekleştirilmesine yol açmıştır.
İnceleme sonucunda, iki taşıtın toplam 656.000 TL karşılığında satıldığı ancak bu satışın kaydının hatalı bir şekilde ihale bedeli üzerinden yapıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca, araçlara ilişkin birikmiş amortisman tutarları da kayıtlara yansıtılmamıştır. Bu hatalar, taşıtların satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki farkın hesaplanmasını engellemiş ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılamamıştır. Kamu idaresi, gelecekteki araç satışlarında kayıtlı değerlerin esas alınacağını ve bu farkların faaliyet hesaplarına yansıtılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, taşıtların satış bedeli yerine kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması ve aradaki farkın doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu düzenlemeler, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Araç Satışının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2024 yılında yapılan araç satış ihalesinde, satışı yapılan araçların ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının araçların kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı ve bu şekilde muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin, 187’nci maddesinde;
“…Amortisman ayrılmış olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir. Maddi duran varlıkların satış işlemleri sırasında; amortismana tabi olanlarda net değeri, diğerlerinde kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, öncelikle oluşan olumlu veya olumsuz, ilgili varlık hesabı ve gelir veya gider hesaplarına kaydedilerek satış işlemi muhasebeleştirilir.” Denilmektedir.
Yine aynı Yönetmeliğin, 254 Taşıtlar Hesabının işleyişini düzenleyen 197’inci maddesinde satılan taşıtların, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba ve satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinin 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarlarının da 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz farkın 630 Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedelinin 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilmesi gerektiğine yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.
Yapılan incelemede iki adet taşıtın toplam 656.000,00 TL karşılığında ihale yoluyla Kızılırmak Belediyesine satıldığı; ancak satış kaydının taşıtların kayıtlı değeri yerine hatalı bir şekilde ihale bedeli üzerinden muhasebe işlemlerine yansıtıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca araçlara ilişkin birikmiş amortisman tutarı da kayıtlara intikal ettirilmemiştir.
Dolayısıyla taşıtların satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu ya da olumsuz farkın hesaplanabilmesi mümkün olmamış ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılamamıştır.
Kamu idaresi cevabında bundan sonra yapılacak araç satışlarında taşıtların satış bedeli yerine kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılmasının ve satış bedeli ve kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılmasının sağlanacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak, taşıtların satış bedeli yerine kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması ve satış bedeli ve kayıtlı bedel arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerektiği değerlendirilmektedir.