|
ÖZET: Araç takip sisteminin eksikliği, taşıtların kullanımını izlemeyi imkânsız hale getirmektedir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı üniversite araçlarında bu sistemin bulunmaması nedeniyle, araçların görev emri dışında şahsi amaçlarla kullanılıp kullanılmadığı denetlenememektedir. Ancak yapılan denetimlerde HGS kayıtları ve akaryakıt alımları incelenerek, bazı taşıtların görev emri olmaksızın il dışına çıkarıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, T.C. Cumhurbaşkanlığı’nın “Tasarruf Tedbirleri” genelgesine ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na aykırılık teşkil etmektedir.
Araç takip sisteminin yokluğu, hem denetim yeteneğini kısıtlamakta hem de idarenin araç kullanımlarını izleme kabiliyetini azaltmaktadır. Denetim sırasında, bazı araçların HGS ücretleri ve akaryakıt alımlarının kurum bütçesinden karşılandığı belirlenmiştir. Kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanımı, 5018 sayılı Kanun’un temel amaçlarından biridir ve bu bağlamda üst yöneticilerin sorumlulukları bulunmaktadır. Üst yöneticilerin, taşıtların kullanımlarını denetleyerek mevzuata aykırı durumları önlemeleri gerekmektedir. Kamu idaresi, tüm araçların bir takip sistemine dahil edilmesi için piyasa araştırmalarına başladığını belirtmiştir. Bu adım, araçların kullanımını daha etkin bir şekilde izlemek ve yönetmek amacıyla atılmış bir adımdır. Ancak, bu süreçlerin hızlandırılması ve etkin bir şekilde uygulanması, kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasına katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Araç Takip Sisteminin Bulunmaması Nedeniyle Taşıt Kullanımlarının İzlenememesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Taşıtların bazılarında araç takip sisteminin bulunmadığı dolayısıyla söz konusu araçların görev emri dışında şahsi amaçla kullanılıp kullanılmadığının İdare tarafından takip edilemediği görülmüştür. Ancak araç takip sistemi mevcut olmasa da denetimlerimiz sırasında gerek HGS kayıtları gerekse akaryakıt alımları üzerinde çalışma yapılmış olup taşıtların görev emri olmadan il dışına çıkarıldıkları tespit edilmiştir.
T.C. Cumhurbaşkanlığının “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2021/14 sayılı genelgesinde, taşıtların verimli kullanımı ile işletme maliyetlerinin asgari seviyeye indirilmesine yönelik gerekli önlemlerin idarelerce alınacağı, bu kapsamda taşıtların masraflarının gider türleri itibarıyla plaka bazında düzenli olarak kayıt altına alınacağı, harcama yetkililerince taşıtların çalışma süresi, güzergâhı, ortalama yakıt tüketim değeri, bakım maliyetleri ve sürücü performansının düzenli olarak izleneceği belirtilmiştir. Öte yandan, söz konusu hükümlerin üst yöneticiler tarafından hassasiyetle izlenip denetleneceği, aksine hareket edenler hakkında ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılacağı belirtilmiştir.
Bu doğrultuda Üniversitenin taşıt kullanımları incelenmiş, taşıtların bir kısmında araç takip sisteminin bulunmadığı görülmüştür. Araç takip sisteminin olmaması taşıtların hangi yönde kullanıldıkları noktasında tarafımıza denetim olanağı vermediği gibi İdare tarafından da araçların kullanımlarının izlenememesine neden olmaktadır. Taşıt kullanımları araç takip sisteminin olmaması nedeniyle izlenememekte ise de HGS kayıtları ve akaryakıt alımlarına bakıldığında taşıtların il dışına çıkarıldıkları görülmüştür. Bazı araçların HGS ücretleri ile akaryakıt alımlarının Kurum Bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir.
Bu durum gerek Cumhurbaşkanlığı genelgesine gerekse 5018 sayılı Kanun’ un ilgili maddelerine aykırılık teşkil etmektedir. Aşağıdaki tabloda üzerinde taşıt takip sistemi(GPS) olmayan binek araçların listesine yer verilmiştir;
Tablo 11:Taşıt Takip Sistemi(GPS) Bulunmayan Binek Araçların Listesi
| 1 | 34 SK 3177 | Kiralık Otomobil | Koruma ve Güvenlik Şube Müdürlüğü |
| 2 | 44 ABB 982 | Kiralık Otomobil | Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu |
| 3 | 44 ABB 731 | Kiralık Otomobil | Eğitim Fakültesi |
| 4 | 44 ABB 728 | Kiralık Otomobil | Diş Hekimliği Fakültesi |
| 5 | 44 ABB 273 | Kiralık Otomobil | Rektörlük |
| 6 | 44 ABB 715 | Kiralık Otomobil | İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı |
| 7 | 44 ABB 714 | Kiralık Otomobil | Tıp Fakültesi |
| 8 | 44 ABB 716 | Kiralık Otomobil | Rektörlük |
| 9 | 44 ABB 503 | Kiralık Otomobil | Rektörlük |
| 10 | 44 ABB 502 | Kiralık Otomobil | Rektörlük |
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’ nun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamanın Kanun’ un amaçlarından birisi olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’ un “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmiştir.
Yine aynı Kanun’ un 11 inci maddesinde, Üst Yöneticilerin sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu oldukları belirtilmiş olup üst yöneticilerin bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, kamu taşıtlarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu kişilerin üst yöneticilerdir. Üst yöneticilerin de bu sorumluluğunu harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği ifade edilmiştir. Bu minvalde taşıtların hangi amaçla ve hangi yönde kullanıldıklarının sayılan birimlerce denetlenmesi, mevzuata aykırı olarak kullananlar hakkında da yine mevzuatın öngördüğü yaptırımların uygulanması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında, tüm araçların takip sistemine katılacağından bahsedilmiş olup araçların takip sistemine katılımını sağlamak için piyasa araştırma işlemlerine başlandığı belirtilmiş dolayısıyla bulguya iştirak edilmiştir.