|
ÖZET: Araç takip sisteminin eksikliği, taşıt kullanımlarının izlenememesine yol açmaktadır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı belediye araçlarında bu sistemin bulunmaması nedeniyle, araçların görev emri dışında şahsi amaçlarla kullanılıp kullanılmadığının denetlenemediğini ortaya koymuştur. T.C. Cumhurbaşkanlığı’nın “Tasarruf Tedbirleri” konulu genelgesinde, taşıtların verimli kullanımı ve işletme maliyetlerinin azaltılması için gerekli önlemlerin alınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, araçların masraflarının düzenli olarak kaydedilmesi, çalışma süreleri, güzergahları ve yakıt tüketimlerinin izlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Araç takip sisteminin yokluğu, hem denetim imkanlarını kısıtlamakta hem de idarenin araç kullanımlarını takip etmesini engellemektedir. Bu durum, personelin özel işlerinde araçları kullanma riskini artırmakta ve Cumhurbaşkanlığı genelgesi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na aykırılık teşkil etmektedir. Kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanımı, ilgili kanunun temel amaçlarından biridir ve üst yöneticiler bu konuda hesap verme sorumluluğuna sahiptir. Sonuç olarak, taşıtların hangi amaçlarla kullanıldığının denetlenmesi ve mevzuata aykırı davrananlar hakkında gerekli yaptırımların uygulanması, üst yöneticilerin sorumluluğundadır. Bu süreç, harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla gerçekleştirilmelidir. |
BULGU: Araç Takip Sisteminin Bulunmaması Nedeniyle Taşıt Kullanımlarının İzlenememesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Taşıtların bazılarında araç takip sisteminin bulunmadığı dolayısıyla söz konusu araçların görev emri dışında şahsi amaçla kullanılıp kullanılmadığının İdare tarafından takip edilemediği tespit edilmiştir.
T.C. Cumhurbaşkanlığının “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı Genelgesinde, taşıtların verimli kullanımı ile işletme maliyetlerinin asgari seviyeye indirilmesine yönelik gerekli önlemlerin idarelerce alınacağı, bu kapsamda taşıtların masraflarının gider türleri itibarıyla plaka bazında düzenli olarak kayıt altına alınacağı, harcama yetkililerince taşıtların çalışma süresi, güzergâhı, ortalama yakıt tüketim değeri, bakım maliyetleri ve sürücü performansının düzenli olarak izleneceği belirtilmiştir.
Öte yandan, söz konusu hükümlerin üst yöneticiler tarafından hassasiyetle izlenip denetleneceği, aksine hareket edenler hakkında ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılacağı belirtilmiştir. Bu doğrultuda İdarenin taşıt kullanımları incelenmiş ve kiralama suretiyle temin edilen hizmet araçları ile Belediyenin kendi bünyesindeki araçlarda taşıt takip sisteminin bulunmadığı görülmüştür.
Araç takip sisteminin olmaması taşıtların hangi yönde kullanıldıkları noktasında tarafımıza denetim olanağı vermediği gibi İdare tarafından da araçların kullanımlarının izlenememesine neden olmaktadır. Personelin özel işleri için taşıtları kullanma riski de bulunduğundan, bu durum gerek Cumhurbaşkanlığı genelgesine gerekse 5018 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine aykırılık teşkil etmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamanın Kanun’un amaçlarından birisi olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmiştir.
Yine aynı Kanun’un 11’inci maddesinde, üst yöneticilerin sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu oldukları belirtilmiş olup üst yöneticilerin bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, kamu taşıtlarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu kişiler üst yöneticilerdir. Üst yöneticilerin de bu sorumluluğunu harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği ifade edilmiştir. Bu minvalde taşıtların hangi amaçla ve hangi yönde kullanıldıklarının sayılan birimlerce denetlenmesi, mevzuata aykırı olarak kullananlar hakkında da yine mevzuatın öngördüğü yaptırımların uygulanması gerekmektedir.