Araç tescilinde noterlerin ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nün rolleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve “Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik” ile belirlenmiştir. Bu yönetmelik, araçların satış, devir ve tescil hizmetlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektedir.
Genel olarak, Emniyet Genel Müdürlüğü, askeri araçlar, diplomatik araçlar ve bazı özel güvenlik gerektiren araçların tescilini yaparken, noterler diğer tüm motorlu araçların ve tescile tabi römorkların tescilinden sorumludur.
Emniyet Genel Müdürlüğü’nün Rolleri:
- Cumhurbaşkanlığı araçları, Milli İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın araçları ile diplomatik misyonlara, uluslararası kuruluşlara ve mensuplarına ait araçların tescil işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılır.
- Askeri araçların tescili Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından yapılır.
- Raylı sistem araçlarının tescili, kullanıldığı kuruluşa göre yapılır.
- Kamu kuruluşlarına ait iş makinelerinin tescili ilgili kuruluşlar tarafından yapılır. Özel kişilere ait iş makinelerinin tescili ise, tarımda kullanılanlar için ziraat odaları, diğerleri için üyesi oldukları ticaret veya sanayi odaları tarafından yapılır.
- Emniyet Genel Müdürlüğü, ARTES veri tabanında yer alan bilgileri anlık olarak Türkiye Noterler Birliği ile paylaşır ve araç sicil ve tescil kayıtlarına işlenmesi gereken bilgileri elektronik ortamda anlık olarak Türkiye Noterler Birliğine bildirir.
Noterlerin Rolleri:
- Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilen araçlar dışında kalan tüm motorlu araçlar ve 750 kilogramın üstündeki römork ve yarı römorkların (traktör römorkları hariç) tescili noterler tarafından yapılır.
- Noterler, araçların satış, devir ve her türlü tescil işlemlerini yapar, araç tescil belgeleri ile plakalarını verir ve araçlara ilişkin teknik veya hukuki değişiklikleri ARTES’e işler.
- Noterler ayrıca, haciz, rehin, ihtiyati tedbir gibi araçlara ilişkin kısıtlayıcı şerhleri ARTES’e işler ve kaldırır.
- Araç satış ve devirleri sırasında, noterler motorlu taşıtlar vergisi, trafik cezaları ve diğer borçların ödendiğinden emin olur ve alıcı adına araç tescil belgesi düzenler.
- Noterler, yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşları veya özel kişiler aracılığıyla yapılan araç satış işlemlerinde de rol oynarlar.
Araç Sicil ve Tescil Sistemi (ARTES):
- Türkiye Noterler Birliği’ne ait olan ARTES, araçların satış, devir ve tescil bilgilerini içeren bir veri tabanıdır.
- Noterler tarafından yapılan araç tescil işlemleri ARTES’e kaydedilir.
- Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilen araçlara ilişkin bilgiler de ARTES ile paylaşılır.
Özetle, noterler, araç tescil işlemlerinin büyük bir kısmını yürütürken, Emniyet Genel Müdürlüğü belirli türdeki araçların tescilinden ve genel denetimden sorumludur. Her iki kurum da, araç tescil işlemlerinin düzenli ve güvenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak için birlikte çalışmaktadır.