ÖZET: Araçların onarım giderlerine ilişkin denetim eksiklikleri, 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirlenmiştir. İlçe belediyelerine ait araç ve iş makinelerinin tamir ve bakım giderleri için herhangi bir rapor veya tutanak tutulmadığı, sistematik bir kontrol mekanizmasının mevcut olmadığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereğince, belediye başkanının taşınır ve taşınmaz malları yönetme sorumluluğu bulunmaktadır. Ayrıca, harcama yetkililerinin kamu kaynaklarını etkili ve verimli bir şekilde kullanma yükümlülüğü vardır.

İncelemeler sonucunda, envantere kayıtlı bazı araçların sık sık benzer nedenlerle tamir edildiği, ancak bu işlemlere dair belgelerin eksik olduğu görülmüştür. Ruhsat, trafik tescil, kaza ve sigorta gibi belgelerin araç dosyalarında yer almadığı, bu durumun tamir veya bakım gerektiren olayların kaynağının belirlenmesini zorlaştırdığı anlaşılmıştır. Bu eksiklikler, olası personel hataları veya ihmal durumlarında giderlerin geri alınmasını engellemektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını ve gerekli iyileştirmelerin başlatıldığını belirtmiştir.

Sonuç olarak, taşıtların etkin kullanımı ve işletme maliyetlerinin azaltılması için gerekli kontrol mekanizmalarının bir an önce hayata geçirilmesi önem arz etmektedir.

BULGU: Araçlara Yapılan Onarım Giderlerine İlişkin Kontrollerin Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

İdareye ait araç veya iş makinelerinin tamir ve onarım giderlerine esas olmak üzere rapor veya tutanak tutulmadığı, sistematik bir kontrol mekanizmasının bulunmadığı görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediye başkanına, belediyenin; hak ve menfaatlerini korumak ile taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek sorumluluğu verilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde ise; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda olduğu, “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde de harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, Kanun ve Yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik, verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, belediye başkanının envanterde bulunan taşınır malları idare etmekle, harcama yetkililerinin de idarenin kaynaklarını ekonomik ve verimli kullanmakla yükümlü oldukları anlaşılmaktadır.

Ancak idarenin envanterinde bulunan araçlara ait sicil dosyalarının incelenmesi sonucunda; envantere kayıtlı bazı araçların sık sık ve benzer nedenlerle tamir gördüğü, ruhsat, trafik tescil, kaza, trafik sigortası, egzoz ve fenni muayene gibi trafik mevzuatından kaynaklı iş ve işlemlere ilişkin belgelerin ilgili araçlara ait dosyalarda yer almadığı, hizmet araçlarından iş makineleri ve binek araçların tamir ve bakım giderlerine esas olmak üzere herhangi bir tutanak veya belge bulunmadığı, bunun ise tamir veya bakıma sebep olan olayın kaynağının bilinememesine neden olduğu, dolayısıyla bu durumun olası bir personel hatası veya ihmalinden kaynaklanan giderlerin rücu işlemlerinin yapılamamasına yol açtığı tespit edilmiştir.

Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa katılındığı ve gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, taşıtların verimli kullanılmasını sağlayabilmek ve işletme maliyetlerini en aza indirebilmek için gerekli kontrollerin yapılması gerekmektedir.