|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi İdaresi tarafından, doğal bir bağlantı taşımayan bazı işlerin birlikte ihale edildiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda, mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin, aralarında kabul edilebilir bir bağlantı olmadığı sürece bir arada ihale edilmemesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemelerde, çeşitli mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin birlikte ihale edildiği tespit edilmiştir. Örneğin, Çevre Koruma Hafriyat Kontrol Merkezi için yapılan ihale, kabul edilebilir bir bağlantı olmaksızın bir arada gerçekleştirilmiştir. İdare, bu durumun düzeltilmesi için gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiş, ancak mevzuat gereği bağımsız hizmetlerin ayrı ayrı ihale edilmesi gerektiği hatırlatılmıştır. Sonuç olarak, aralarında doğal bir bağlantı bulunmayan mal, hizmet ve yapım işlerinin birlikte ihale edilmesi, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırıdır. İhalelerde rekabetin sağlanması, saydamlık ve eşit muamele gibi ilkelerin korunması amacıyla, bu tür uygulamalardan kaçınılması gerekmektedir. |
BULGU: Aralarında Doğal Bir Bağlantı Olmayan İşlerin Bir Arada İhale Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından aralarında doğal bir bağlantı bulunmayan bazı işlerin bir arada ihale edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu; aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu ilkelerin ortak ve temel gayesi, ihalelerde rekabeti engelleyecek düzenlemelerin önüne geçmek, katılımın artmasını sağlamak ve bunun sonucunda idarelerin ihtiyaçlarını uygun şartlarla karşılamasını ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamaktır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından aralarında doğal bir bağlantı bulunmayan bazı mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin birlikte ihale edildiği tespit edilmiştir. Söz konusu hatalı uygulamaya ilişkin bazı örnekler şu şekildedir:
Tablo 17: Aralarında Doğal Bağlantı Bulunmayan Bazı İhale Örnekleri
| İhale Kayıt Numarası |
İhalenin Adı | Sözleşme Bedeli ( KDV Hariç) (TL) | İhalenin Kaç Kalemden Oluştuğu |
İhale Kapsamında Alınması Öngörülen Mal Tutarı (TL) |
İhale Kapsamında Alınması Öngörülen Hizmet Tutarı (TL) |
İhale Kapsamında Yaptırılması Öngörülen Yapım İşi Tutarı (TL) |
| 2023/1374109 | Çevre Koruma Hafriyat Kontrol Merkezinin Hizmete Hazır Halde Tutulmasına Yönelik Makine, Ekipman, Malzeme Temini ile Merkezin İşletilmesi ve Bakım Onarımı Hizmeti Alımı İşi | 99.498.726,00 | 2.337.901,00 | 40.948.831,32 | 9.536,00 | |
| 2023/1285465 | 2024 Yılı Akaryakıt ve Seçici Katalitik İndirgeme Sıvısı Mal Alım İşi | 692.515.280,50 | 685.417.180,50 | 6.285.850,00 | 812.250,00 | |
| 2023/1554159 | 2024 Yılı Muhtelif Gençlik ve Spor Organizasyonları ile Bu Organizasyonların Tanıtım Duyuru Çalışmaları Hizmet Alım İşi |
571.599.004,00 | 93.576.296,00 | 478.022.708,00 | – | |
| 2023/1539999 | Organizasyon Hizmet Alım İşi | 77.378.410,00 | 27.456.210,00 | 49.922.200,00 | – |
Mevzuat hükümleri gereği birbirinden bağımsız hizmet işlerinin hizmet sunucusuna, mal alımlarının mal tedarikçisine ve yapım işlerinin de yapım müteahhidine yaptırılması gerekmektedir. Bu durumun tek istisnası ise bu işler arasında kabul edilebilir doğal bağlantı olması halidir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; Çevre Koruma ve Hafriyat Kontrol Merkezinin Hizmete Hazır Halde Tutulmasına Yönelik Makine, Ekipman, Malzeme Temini ile Merkezin İşletilmesi ve Bakım Onarımı Hizmeti Alımı İşi ile ilgili olarak, yeni yapılacak ihalede gerekli çalışmaların yapılarak aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı bulunmayan işlerin bir arada ihale edilmeyeceği; 2024 Yılı Akaryakıt ve Seçici Katalitik İndirgeme Sıvısı Alım İşi ile ilgili olarak, ihaleyi oluşturan tüm kalemlerin işin niteliği ve sürekliliği açısından bir bütünü ihtiva ettiği ancak ihalede yer alan ve İdare’nin akaryakıt depolarının yapımını içeren iş kalemlerinin 2025 yılı ihalesinde yer alan iş kalemleri arasından çıkarıldığı; 2024 Yılı Muhtelif Gençlik ve Spor Organizasyonları ile Bu Organizasyonların Tanıtım Duyuru Çalışmaları Hizmet Alım İşi ile ilgili olarak ihalenin 363 kalemden oluştuğu, ihale konusu işin baştan sona yürütülmesi için gereken bütünlüklü bir iş olduğu, işin gerçekleşmesi esnasında İdare tarafından birden fazla yüklenici ile muhatap olmanın iş sahası paylaşımının program ve organizasyon tarafında sorunlar oluşturacağı, bu durumların işin yapılmasında etkinlik ve verimliliği engelleyeceği; Organizasyon Hizmeti Alımı İşi ile ilgili olarak ise ihale konusu işe ait kalemlerin arasında kabul edilebilir doğal bir bağlantı bulunduğu belirtilmiş olup bundan sonraki süreçte mevzuat hükümleri ve bulguda belirtilen hususlar da dikkate alınarak gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Halbuki; bulgu metninden de anlaşılacağı üzere aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmayan mal ile hizmet ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Burada mevzuat hükmünün amacı, ihale aşamasında rekabeti, saydamlığı ve eşit muameleyi sağlamaktır. Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı bulunmayan işlerin bir arada ihale edilmesi 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine ayrılık teşkil etmektedir.
Sonuç olarak, aralarında kabul edilebilir doğal bağlantı bulunmayan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin bir arada ihale edilmemesi gerekmektedir.