Araştırma Desteği Kapsamında Değerlendirilmesi Mümkün Olmayan Bazı Giderlerin Karşılanması (Sayıştay)

BULGU: Araştırma Desteği Kapsamında Değerlendirilmesi Mümkün Olmayan Bazı Giderlerin Karşılanması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

21.12.2012 tarihli ve 31734 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Bilimler Akademisi Araştırma Desteği Yönetmeliği çerçevesinde Akademi üyelerine ulusal ve uluslararası araştırma ve geliştirme faaliyetlerini sürdürebilmeleri için sağlanan destek ödemeleri kapsamında yapılan araştırmanın niteliği ve gerekleri ile doğrudan bağlantılı olmayan bazı giderlerin karşılandığı görülmüştür.
4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 578’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Akademi üyelerine ulusal ve uluslararası araştırma ve geliştirme faaliyetlerini sürdürebilmeleri için yılda, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre en yüksek Devlet memuru brüt aylığının yıllık tutarının üç katına kadar araştırma desteği sağlanabilir. Araştırma desteğinin uygulama usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm uyarınca çıkarılan Türkiye Bilimler Akademisi Araştırma Desteği Yönetmeliği ile Akademi üyelerine, ulusal ve uluslararası araştırma ve geliştirme faaliyetlerini sürdürebilmeleri için sağlanacak araştırma desteğinin uygulama usul ve esasları belirlenmiştir. Yönetmelik’in “Araştırma desteği faaliyet türleri” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında; araştırma desteği faaliyet giderlerinin hangi amaçlarla kullanılabileceği belirlenmiştir. Buna göre;
“a) Laboratuvar, saha çalışmaları, araştırma, geliştirme ve benzeri bilimsel faaliyetler.
Yurt içinde veya yurt dışında yapılan kongre, sempozyum, çalıştay ve benzeri bilimsel toplantılara katılmak amacıyla yapılan yol gideri, yurt dışı çıkış harcı, kayıt ücreti, gündelik, vize ücreti ve benzeri her türlü harcamalar.
Türkçe ve yabancı dillerde yayımlanmış kitap, bilimsel dergi ve benzeri yayımlar ile bilgisayar yazılımlarının temin edilmesi ile ilgili giderler.
ç) Araştırma faaliyetlerinde doğrudan kullanılan ve araştırma ile mütenasip taşınır teçhizat, sarf malzemesi ve hizmet alımları.
Bilimsel yayın faaliyetleri kapsamında çeviri hizmet bedeli dâhil her türlü giderler.
Akademi üyesinin, danışman/eş danışman öğretim üyesi olarak lisansüstü eğitim sonrasında öğrencisiyle birlikte yürüttüğü ortak projelerle ilgili giderler.
Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde çalıştırılan araştırma yardımcılarına banka ödeme dekontunun sunulması karşılığında yapılan ödemeler” bu kapsamda değerlendirilip ödenebilecektir.
Aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise, araştırma desteği kapsamında menkul mallar ve gayri maddi haklar çerçevesinde edinilen bilgisayar, dizüstü bilgisayar, tablet ve benzeri bilişim teknolojilerine yönelik teknik özellikleri benzer donanım ve yazılım alımlarının Konsey kararı olmadıkça üç yıl içinde yeniden talep edilemeyeceği, ayrıca yine Akademi tarafından yürürlüğe konulan “Türkiye Bilimler Akademisi Araştırma Desteği Uygulama Esasları”nın “Araştırma için gerekli teçhizat, saf malzemesi ve hizmet alımları” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; üyelerin araştırmaları ile ilgili olarak yapacakları teçhizat alımlarının Akademi demirbaşına kaydının gerekmediği hükmü yer almaktadır.
Akademinin araştırma desteği kapsamında yaptığı ödemeler incelendiğinde; Yönetmeliğin çizdiği sınırlar içerisinde değerlendirilmesi mümkün olmayan cep telefonu, cep telefonu kılıfı, web sitesi kurulum bedeli, çalışma masası, çalışma koltuğu, akıllı saat bedeli vb. ödemelerin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Yukarıya alınan hükümler uyarınca söz konusu giderlerin bir araştırma faaliyetinin özü ve gerekleri ile bağlantısının olmadığı, daha çok kişiye özel ihtiyaç niteliği taşıdığı değerlendirilmektedir. Ayrıca Uygulama Esasları’nda yazıldığı üzere alınan bu teçhizatların Akademinin demirbaş kayıtlarına alınması da gerekmemektedir. Daha açık bir ifade ile alınan teçhizatlar üyelerin uhdelerinde kalmaktadır.
Kamu idaresi tarafından bilgisayar, dizüstü bilgisayar, tablet ve benzeri bilişim teknolojilerine yönelik alımların araştırma desteği kapsamında olduğu ifade edilmiştir. Ancak bulgu konusu edilen hususlar bilişim teknolojileri kapsamında aksesuar tanımına giren cep telefonu kılıfı, web sitesi kurulum bedeli, çalışma koltuğu, akıllı saat ödemeleri gibi kişisel kullanıma yönelik olduğu değerlendirilebilecek alımlardır.
Türkiye Bilimler Akademisi Araştırma Desteği Yönetmeliği ve Türkiye Bilimler Akademisi Araştırma Desteği Uygulama Esasları kapsamında yapılacak ödemelerin, araştırmanın özü ve gerekleri ile bağlantılı olması gerektiği değerlendirilmektedir.