|
ÖZET: Araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) faaliyetleri sonucunda elde edilen ticari değere sahip ürünler ile bu ürünlerin fikri ve mülkiyet haklarının devir ve kiralanmasına dair ikincil mevzuatın mevcut olmadığı belirlenmiştir. Türkiye Enerji Nükleer Maden Araştırma Kurumu, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çerçevesinde enerji, maden, nükleer teknoloji ve benzeri alanlarda inovasyon sağlamak amacıyla çeşitli görevler üstlenmektedir. Ancak, bu kurumun yürüttüğü Ar-Ge çalışmaları sonucunda elde edilen ürünler ve hakların düzenlenmesine yönelik henüz yürürlükte bir yönetmelik bulunmamaktadır.
Kurum, “Türkiye Enerji Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu Fikri ve Sınai Haklar Yönetmelik Taslağı” üzerinde çalışmalar yapmaktadır. Bu taslak, ilgili mevzuat hazırlama usul ve esasları çerçevesinde diğer kamu kurumlarının görüşleri alınarak şekillendirilmektedir. Sayıştay, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi kurumların görüşlerinin alınması zorunlu olup, bu süreçte kurumların önerileri değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, Türkiye Enerji Nükleer Maden Araştırma Kurumu’nun yürüttüğü Ar-Ge faaliyetleri neticesinde elde edilen ürünler ile fikri ve mülkiyet haklarının devir ve kiralanmasına ilişkin ikincil mevzuatın bir an önce yürürlüğe girmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu durum, hem kamu hem de özel sektör işbirliklerinin geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Araştırma Geliştirme Faaliyetleri Sonucunda Elde Edilen ve Ticari Değere Sahip Ürünlerin Fikri ve Mülkiyet Haklarının Devir ve Kiralanmasına İlişkin İkincil Mevzuatın Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Enerji, maden, nükleer, iyonlaştırıcı radyasyon, parçacık hızlandırıcıları, bor ve nadir toprak elementlerini ilişkin ar-ge faaliyetleri sonucunda elde edilen ve ticari değere sahip ürünler ile fikri ve mülkiyet haklarının devir ve kiralanmasına ilişkin ikincil mevzuatın olmadığı tespit edilmiştir.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 679’uncu maddesi ile kurulan Türkiye Enerji Nükleer Maden Araştırma Kurumunun görev ve yetkileri, aynı Kararnamenin 681’inci maddesinde belirtilmiştir. 681’inci madde:
“1) Kurumun görev ve yetkileri şunlardır:
a) Enerji, maden, iyonlaştırıcı radyasyon, parçacık hızlandırıcıları, nükleer teknoloji, bor, nadir toprak elementleri ve diğer elementlerle ilgili inovasyon ihtiyacını karşılamak, araştırmacılara bilimsel ortam temin etmek, yeni ürünlerin üretimini ve var olanların geliştirilmesini sağlamak, kamu ve özel hukuk kişileri ile işbirliği yaparak bilimsel araştırmalara katkıda bulunmak.
b) Ar-Ge faaliyetlerini yapmak, yaptırmak, özendirmek, desteklemek, koordine etmek, izlemek ve bu amaçla program ve projeler geliştirmek
ç) Ulusal politika ve stratejilere uygun olarak Ar-Ge faaliyetleri neticesinde geliştirilen ürünlerin geniş şekilde kullanımını sağlamak amacıyla her türlü araştırma, geliştirme, yenilik, tasarım, teknoloji edinme, üretim, test, yerlileştirme çalışmalarını yapmak veya yaptırmak, bu kapsamda kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve özel sektör ile işbirliği yapmak ve ortak projeler yürütmek.
…” şeklindedir.
Kurum, yukarıda yer verilen ve görev alanına giren konularda ar-ge faaliyetleri yürütmekte olup bu faaliyetler sonucunda ticari değere sahip ürünler ile fikri ve mülkiyet hakları elde edilmektedir. Bu ürünler ve hakların devir ve kiralanmasına ilişkin taslak yönetmelik çalışması olmakla birlikte henüz yürürlükte olan bir yönetmelik yoktur.
Kurum tarafından hazırlanan “Türkiye Enerji Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu Fikri ve Sınai Haklar Yönetmelik Taslağı” na ilişkin kurum görüşleri “Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” kapsamında alınmıştır.
Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Görüş alma” başlıklı başlıklı 6’ncı maddenin 1/a ve 1/b bendlerinde:
“Ekonomik ve sosyal politikalar ve tedbirlerle ilgili taslaklar, kamu gelir ve giderlerini etkileyen taslaklar ile mali konuları düzenleyen taslaklar hakkında Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının,
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince Sayıştayın denetim alanına giren mali konularda düzenlenecek yönetmelik ve yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlem taslakları hakkında Sayıştay Başkanlığının,
görüşlerinin alınması zorunludur.” denilmiştir. Aynı maddenin 3’üncü fıkrasında:
“Sayıştay Başkanlığı, Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığından görüş alınması gereken hâllerde diğer kurum ve kuruluşlardan alınacak görüşlerin tamamlanması ve değerlendirilmiş olması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
“Türkiye Enerji Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu Fikri ve Sınai Haklar Yönetmelik Taslağına” ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının, Hazine ve Maliye Bakanlığının, Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşleri alınarak Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir. Başkanlığımız görüşü 19.02.2024 tarihinde verilmiştir. Başkanlık görüşü, yönetmeliğin yukarda yer verilen 3’ücü maddesi dikkate alınarak diğer kurum ve kuruluşların görüşleri alınıp değerlendirildikten sonra verilmektedir.
Sonuç olarak Kurumun görev alanına giren konularda yürüttüğü ar-ge faaliyetleri sonucunda elde ettiği ticari değere sahip ürünler ile fikri ve mülkiyet haklarının devir ve kiralanmasına ilişkin ikincil mevzuatın yürürlüğe konulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.