|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitenin 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na yönelik enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı yapıldığını ortaya koymuştur. 85 sıra No.lu Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması konulu tebliğde belirtilen kurallara göre, enflasyon düzeltmesi işlemleri, ilgili kalemlerin kayıtlı değerleri ile düzeltme katsayısının çarpılması ile hesaplanmalıdır. Ancak yapılan denetimlerde, üniversitenin mali tablolarında enflasyon düzeltmesi uygulaması sonucunda 156.756.939.164,52 TL tutarında bir fark tespit edilmiştir.
Denetimlerde, üniversiteye tahsis edilen taşınmazların güncel değerinin 19.01.2024 tarihli Değer Tespit Raporu ile 17.020.297.412,00 TL olarak belirlendiği, ancak bu değerlerin mali tablolarda yeterince yansıtılmadığı görülmüştür. Kamu idaresinin, enflasyon düzeltmesi uygulamasının gerekliliği konusunda yaptığı açıklamalara rağmen, güncel değeri bilinen taşınmazlar için bu düzeltmenin yapılması gerekmektedir. Sonuç olarak, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’nda kayıtlı varlıklar için enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı olduğu ve bu hatanın düzeltilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Arazi ve Arsalar Hesabına Enflasyon Düzeltmesi İşlemlerinin Hatalı Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin 250 Arazi ve Arsalar Hesabına enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı yapıldığı görülmüştür.
85 sıra No.lu Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması konulu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; EK-1’de yer alan parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanacağı, enflasyon düzeltmesi sonrası yeni değerin, ilgili kalemlerin kayıtlı değerlerinin düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle bulunacağı, bulunan yeni değer ile eski değer arasındaki farkın, enflasyon düzeltmesi olarak kayıtlara alınacağı ve düzeltme katsayısının EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanacağı, yedinci fıkrasında ise; enflasyon düzeltmesi işleminin, mali yıl sonu itibarıyla amortisman işlemlerinden önce geçici mizana yansıyacak şekilde dönem sonunda yapılacağı, 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabının bakiyesinin dönem sonu işlemleri bağlamında geçici 1’inci maddede belirtilen durum haricinde 690 Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Tebliğ’in “Enflasyon düzeltmesine yönelik muhasebe kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan farkların ilgili hesaba borç ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Söz konusu Tebliğ’in “İlk düzeltme işlemi için uygulanacak özel katsayılar” başlıklı geçici 2’nci maddesinin birinci fıkrasında ise; kapsamdaki kamu idarelerinin 250 Arazi ve Arsalar Hesabında kayıtlı taşınmazlarının enflasyon düzeltme işlemlerinin, 2023 yılı mali tablolarının ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, 2017 yılı Aralık ayı fiyat endeksine bölünmesi sonucu hesaplanacak katsayı ile yapılacağı hükmü yer almaktadır.
Aynı Tebliğ’in ekinde bulunan Ek-1’de enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemler yer almakta olup 250 Arazi ve Arsalar Hesabı da söz konusu kalemler arasında bulunmaktadır.
Denetimlerde, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporunda üniversitenin tahsisli taşınmazlarının mali tablolarda gösterilmemesi konusunun bulgu olarak yer alması üzerine Üniversite tarafından taşınmaz değer tespit komisyonu kurularak söz konusu komisyonun üniversiteye tahsis edilen arazi ve arsaların güncel değerini gösteren 19.01.2024 tarihli Değer Tespit Raporunda tahsis edilen arazi ve arsaların değerinin 17.020.297.412,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Ancak üniversitenin mali tablolarının incelenmesinde, 250 Arazi ve Arsalar Hesabına enflasyon düzeltmesi işleminin uygulanması sonucunda 156.756.939.164,52 TL tutarın bulunduğu ve ilgili hesabın 139.736.641.752,52 TL fazla olduğu tespit edilmiştir.
Enflasyon düzeltmesinin kamu idaresine ait mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını amaçladığı göz önüne alındığında, esasen güncel değeri bilinen arazi ve arsalara enflasyon düzeltmesi uygulanmaması gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu idaresinin cevabında, taşınmaz değer tespit komisyonu kurulduğu, komisyon tarafından tespit edilen değeri için ilgili muhasebe kayıtlarının yapıldığı, 85 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği kapsamında muhasebe sistemi üzerinde otomatik olarak enflasyon düzeltmesinin uygulandığı, ilgili Bakanlığa yapılan işlemin mahiyetinin belirtilmesi ve konu hakkında görüşlerinin sorulduğu ve cevabının beklendiği, cevap üzerine iş ve işlemlere yön verileceği ifade edilmiş ise de arazi ve arsaların güncel değerinin mali tablolarda gösterilmesi için gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
Sonuç olarak; 19.01.2024 tarihli Değer Tespit Raporu ile belirlenen güncel değeri bilinen 250 Arazi ve Arsalar Hesabında kayıtlı varlıklar için enflasyon düzeltmesine ihtiyaç olmadığından yapılan hatalı kaydın düzeltilmesi gerekmektedir.