Arızi kazanç, devamlılık göstermeyen ve ticari veya serbest meslek faaliyeti halinde yürütülmeyen belirli faaliyetlerden doğan gelirleri kapsar. Esas ayrım, faaliyetin süreklilik ve organizasyon unsuruna sahip olup olmadığıdır.
Arızi ticari faaliyet
Normalde ticari nitelikte olan bir işin tek seferlik veya tesadüfi yapılması arızi kazanç doğurabilir. Ancak işlemin tekrarlanması, sermaye-organizasyon kurulması veya düzenli müşteri çevresi oluşması halinde ticari kazanç gündeme gelir.
Arızi serbest meslek
Mesleki faaliyetin devamlı olmaksızın bir defaya mahsus yapılması halinde gelir arızi kazanç sayılabilir. Aynı mesleki hizmetin düzenli verilmesi ise serbest meslek kazancıdır.
Aracılık ve diğer gelirler
Arızi olarak yapılan ticari muamelelerin icrasına aracılık, belirli bir işin yapılmaması veya bir hakkın kullanılmaması karşılığı alınan bedeller ve Kanunda sayılan diğer gelirler arızi kazanç kapsamına girebilir.
İstisna
Arızi kazançların bir kısmı için her yıl belirlenen istisna uygulanır. Bazı gelir türleri istisna dışında tutulabilir. Bu nedenle gelirin alt türü ve elde edildiği yıl önemlidir.
Ticari kazançla sınır
Özellikle internet üzerinden satış, taşınmaz alım-satımı ve danışmanlıkta ‘birkaç kez yapıldı’ ölçütü tek başına yeterli değildir. Devamlılık niyeti, organizasyon, ilan/pazarlama, stok ve müşteri yapısı birlikte değerlendirilir.