|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitenin mülkiyetinde veya tahsis edilmiş arsa ve arazilerin Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi’nde (BKMYBS) görünmediğini ve bu varlıklar için yapılan enflasyon düzeltmesinin hatalı hesaplandığını ortaya koymaktadır. 23 Aralık 2014 tarihli Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, kamu idarelerinin belirli koşullar altında mali tablolarındaki parasal olmayan kalemleri enflasyon düzeltmesine tabi tutma zorunluluğu getirmiştir. Ancak, üniversitenin sahip olduğu arsa ve arazilerin toplam değeri, BKMYBS’de kaydedilmediği için enflasyon düzeltmesi hesaplamalarının doğruluğu sorgulanmaktadır.
2022 yılı itibarıyla üniversitenin toplam 186.798.102,00 TL değerinde arsa ve araziye sahip olduğu, enflasyon düzeltmesi öncesinde bu değerin 186.534.934,00 TL olarak kaydedildiği görülmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılan enflasyon düzeltmesi işleminin, beklenenden 186.752.535,43 TL daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, 2023 yılı mali tablolarında hatalı kayıtların oluşmasına neden olmuş ve düzeltme işlemleri 2024 yılına sarkmıştır. Ayrıca, kamu idaresinin arsa ve arazilerinin sicil numarası olmadan kaydedildiği ve bu hesapların BKMYBS’de izlenmesinin gerektiği belirtilmiştir. Kamu idarelerinin taşınmazlarını, ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak numaralandırarak takip etmeleri, işlemlerin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Arsa ve Arazilerin Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminde (BKMYBS) Görünmemesi ve Arsa ve Araziler İçin Yapılan Enflasyon Düzeltmesinin Hatalı Hesaplanması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin mülkiyetinde veya Üniversiteye tahsis edilmiş olan arsa ve arazilerin Üniversitenin muhasebe ve varlık kayıtlarını tuttuğu Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yönetilen BKMYBS’de görünmediği ve arsa ve araziler için olması gerekenden daha düşük enflasyon düzeltmesi yapıldığı görülmüştür.
23.12.2014 tarihli ve 29214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 30’uncu maddesiyle, kapsama dâhil kamu idarelerine, içinde bulunulan hesap dönemi dâhil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemleri enflasyon düzeltmesine tabi tutma zorunluluğu getirilmiştir.
Enflasyon düzeltmesinin ne şekilde yapılacağı Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 30’uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası ile geçici 3’üncü maddesi hükümlerine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması konulu 85 Sıra No.lu Genel Tebliğ’le belirlenmiştir.
Genel Tebliğ’in 5’inci maddesinde kapsama dahil kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının Yönetmelik’le öngörülen şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, Genel Tebliğ’e ekli tabloda belirtilen parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanacağı, enflasyon düzeltmesi sonrası yeni değerin ilgili kalemlerin kayıtlı değerlerinin düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle bulunacağı, bulunan yeni değer ile eski değer arasındaki farkın enflasyon düzeltmesi olarak kayıtlara alınacağı, düzeltme katsayısının Genel Tebliğ’e ekli Mali Tablonun Ait Olduğu Aya İlişkin Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ- ÜFE)/İlgili Kalemin Muhasebe Kayıtlarına Alındığı Aya veya Aralık Ayına İlişkin Yİ-ÜFE formülüne göre hesaplanacağı düzenlemeleri yer almakta, Genel Tebliğ’in geçici 2’nci maddesinde kapsamdaki kamu idarelerinin 250-Arazi ve Arsalar Hesabında kayıtlı taşınmazlarının enflasyon düzeltme işlemlerinin, 2023 yılı mali tablolarının ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, 2017 yılı Aralık ayı fiyat endeksine bölünmesi sonucu hesaplanacak katsayı ile yapılacağı, geçici 3’ünci maddesinde 2023 yılı enflasyon düzetme işlemlerinde, 2023 yılı Kasım ayı fiyat endeksinin mali tablonun ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksi olarak kullanılabileceği ifade edilmektedir.
Merkezi Yönetim kapsamındaki idarelerde, idareler tarafından girilen verilere göre enflasyon düzeltmesi Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hesaplanmış, bu işlemlerin muhasebe kayıtları idareler tarafından onaylanmıştır.
2022 yılı Bilançosuna göre 2022 yılı sonunda Üniversitenin mülkiyet veya tahsis olarak toplam 186.798.102,00 TL değerinde arsa ve araziye sahip olduğu, Üniversiteye tahsis edilmiş olan 239.000,00 TL değerindeki tarlanın 31.12.2023 tarihli ve 10808 No.lu yevmiye ile, 33.500,00 TL değerinde olan tarlanın da aynı tarih ve 10809 No.lu yevmiye ile tahsisi kaldırıldığı için muhasebe kayıtlarından çıkarıldığı, enflasyon düzeltmesi öncesinde Üniversitenin toplam 186.534.934,00 TL değerinde arsa ve araziye sahip olduğu görünmektedir. Arsa ve arazilere ilişkin enflasyon düzeltmesi kayıtları 31.12.2023 tarihli ve 10815 No.lu yevmiye ile muhasebeleştirilmiştir. Enflasyon düzeltmesi hesabı Üniversite tarafından sağlanan verilere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapıldığı, arsa ve araziler BKMYBS’deki Varlık modülünde görünmediği için hesaplamanın nasıl yapıldığını bilme imkanı olmasa da hesabı aşağıda gösterildiği üzere arsa ve araziler için hesaplanan enflasyon düzeltmesi tutarının olması gerekenden 186.752.535,43 TL düşük olduğu değerlendirilmektedir.
Tablo 5: Mevcut Verilere Göre Arsa ve Araziler İçin Yapılan Enflasyon Düzeltmesi Hesabı (TL)
| Arsa ve Arazilerin Toplam Değeri (a) |
Kayda Alınma Endeksi – Yİ-ÜFE Aralık 2017 (b) |
Mali Tablo Endeksi – Yİ-ÜFE Aralık 2023 (c) |
Yapılması Gereken Enflasyon Düzeltmesi Tutarı (ç)=a*c/b |
Yapılan Enflasyon Düzeltmesi Tutarı (d) |
Fark (e)=ç-d |
| 186.534.934,00 | 316,48 | 2.915,02 | 1.718.127.727,85 | 1.531.375.192,42 | 186.752.535,43 |
Kamu idaresi tarafından 13.05.2024 tarih ve 2024/3399 sayılı muhasebe işlem fişiyle, karşılığında 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabını çalıştırmak suretiyle 250 Arazi ve Arsalar hesabına 186.752.535,43 TL tutarında borç kaydı yapıldığı, dolayısıyla hatalı yapılan enflasyon düzeltmesi işleminin giderildiği bildirilmiştir. Düzeltme işlemi 2024 yılında yapıldığı için 2023 yılına ilişkin mali tablolardaki hatalı kayıtlar düzeltilememiş, 2023 yılı bilançosunda 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 2023 yılı enflasyon düzeltme işlemi sonucunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabının borç alacak kalanı, ilgisine göre 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının yardımcı hesabına aktarıldığı için 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı bu tutarda noksan bilgi sunmuştur.
Kamu idaresi cevabında ayrıca 250 Arazi ve Arsalar Hesabı amortismana tabi tutulmadığından arazi ve arsaların sicil numarası verilmeden kayıt altına alındığı, Muhasebat Genel Müdürlüğü Çağrı Merkezinin de bu hesabın sicil kaydı olmadan izlenmesi gereken bir hesap olduğunu, dolayısıyla hesabın mizan üzerinden takip edilmesi gerektiğini ifade ettiği belirtilmiştir.
02.10.2006 tarihli ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Taşınmazların numaralandırılması” başlıklı 8’inci maddesinin ilk fıkrasında kamu idarelerince kaydedilen her taşınmaz için daha önce belirlenmiş taşınmaz numarası var ise bu taşınmaz numarası, yoksa kamu idarelerinin belirleyeceği taşınmaz numarası verileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu idarelerinin sahip oldukları arazi ve arsaları diğer varlıklarında olduğu gibi yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmüne uygun olarak belirlenen taşınmaz numarası ile BKMYBS’de takip etmelerinin taşınmazlara ilişkin işlemlerin sağlıklı şekilde yürütülmesi için yararlı olacağı değerlendirilmektedir.