|
ÖZET: Asfalt tamiratı yapım işinde mevzuata aykırı iş artışları tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, asfalt tamiratı ihalesinde yapılan iş artışları, birim miktarları üzerinden gerekli tespitler yapılmaksızın, doğrudan sözleşme bedeli üzerinden gerçekleştirilmiştir. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24. maddesi, öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının belirli şartlar altında yapılabileceğini belirtmektedir. Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde %10, birim fiyatlı sözleşmelerde ise %20 oranında artış yapılabilirken, Cumhurbaşkanı bu oranı %40’a kadar artırma yetkisine sahiptir.
Yapım işlerinde iş kalemi miktarındaki artışlar, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri çerçevesinde düzenlenmelidir. Sözleşme bedelinin %1’ini aşan artışlar için, ilgili iş kaleminin birim fiyatı revize edilerek ödemeler bu yeni fiyat üzerinden yapılmalıdır. İdarenin ihaleleri incelendiğinde, Antalya Merkez İlçeleri’nde gerçekleştirilen içme suyu ve kanalizasyon imalatları kapsamında, ihale sözleşme bedelinin %20 artırılması yönünde bir karar alınmış, ancak hangi iş kalemlerinde artış yapılacağı belirtilmemiştir. Bu durum, mevzuat hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. |
BULGU: Asfalt Tamiratı Yapım İşinde Mevzuata Aykırı İş Artışı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin yapmış olduğu asfalt tamiratı yapım ihalesinde yapılan iş artışının birim miktarlar üzerinden gerekli tespitler yapılmayarak direkt olarak sözleşme bedeli üzerinden iş artışı yapıldığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesinde;
“Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,
Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10 ‘una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise %20 ‘sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.
Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında %40 ‘a kadar artırmaya yetkilidir.”
hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” 52.1’inci maddesinde;
“Birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.
R = F x [ 1 – (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli ( TL),
F = İş kaleminin birim fiyatı (TL
A = İş kaleminde meydana gelen toplam artış miktarı (adet, mt, m2 vb.),
R = Revize birim fiyat (TL /
hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; mal ve hizmet alımları ile yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışı gerektiğinde, artışın sözleşme projesi kapsamında kalması ve teknik veya ekonomik olarak asıl işten ayrılmasının mümkün olmaması şartıyla, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde %10, birim fiyatlı sözleşmelerde %20 oranına kadar iş artışı yapılabilir. Cumhurbaşkanı, birim fiyatlı sözleşmelerde bu oranı %40’a çıkarabilir. Ayrıca, birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin miktarındaki artış %20’yi ve sözleşme bedelinin %1’ini aşarsa, bu artışa ilişkin birim fiyat, artışın sözleşme bedeli içindeki payı oranında revize edilir ve aşan kısma revize fiyat üzerinden ödeme yapılır.
İdarenin ihaleleri üzerinde yapılan incelemede; İKN:2024/297646 sayılı Antalya Merkez İlçelerinde İçme Suyu ve Kanalizasyon İmalatlarının Asfalt Tamiratlarının Yapılması yapım işinde 2024/538 sayılı Asat Yönetim Kurulu kararı ile hangi iş kaleminde artış yapılacağı belirtilmeden direkt olarak ihale sözleşme bedeli olan 138.635.250,00 TL’yi %20 artıracak şekilde 27.727.050,00 TL’lik bir iş artışına gidildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri gereğince, gerekli şartları sağlamak koşulu ile ihalelerde iş artışı yapılırken ilgili işle alakalı gerekli keşifler yapılmalı ve hangi kalemlerde iş artışı yapılacağı belirlenmelidir. Daha sonra artışına karar verilen iş kaleminin revize birim fiyat uygulamasına tabi olup olmayacağı ayrıca tespit edilmelidir.