|
ÖZET: Asfalt yapım işlerinin yürütülmesi sırasında teknik şartname hükümlerine uyulmadığına dair tespitler, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda yer almaktadır. Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen “Manisa İli Muhtelif Alanlarda Sıcak Asfalt Yapılması” ve “Yunusemre İlçesi Mimar Sinan Bulvarında Bitümlü Sıcak Karışım Yapılması” projelerinde, yüklenicinin gerekli deneyleri yaptırmadığı, dizaynları sunmadığı ve onaylatmadığı belirlenmiştir. Teknik şartnamelerde, bitümlü sıcak karışımların kalite kontrolü için şantiye laboratuvarında yapılması gereken deneylerin detayları açıkça belirtilmiştir.
Yüklenicinin, üretime başlamadan önce Karayolları Teknik Şartnamesi’ne uygun dizaynları idareye sunması ve onay alması gerekmektedir. Ancak incelemeler, dizaynların ya hiç sunulmadığını ya da sunulmasına rağmen onay alınmadığını göstermektedir. Bu durum, üretilen asfalt betonunun istenen kalite standartlarına uygunluğunu sağlamakta zorluk yaratmakta ve denetim süreçlerini karmaşık hale getirmektedir. Ayrıca, dizaynın onaylanmaması, yüklenicinin maliyet hesaplamalarını da olumsuz etkilemekte ve bu durum kurum bütçesine zarar vermektedir. Sonuç olarak, teknik şartnamelerde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi, işin fen ve sanat kurallarına uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi ve yüklenicilere haksız ödemelerin yapılmaması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu şartların sağlanması, hem kalite kontrolü hem de maliyet yönetimi açısından kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: Asfalt Yapım İşlerinin Yürütülmesinde Teknik Şartname Hükümlerine Riayet Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediye tarafından gerçekleştirilen asfalt yapım işlerinde teknik şartnameye göre yüklenicinin yapması gereken deneylerin yaptırılmadığı, dizaynların alınmadığı ve onaylanmadığı tespit edilmiştir.
“Manisa İli Muhtelif Alanlarda Sıcak Asfalt Yapılması İşi” ve “Yunusemre İlçesi Mimar Sinan Bulvarında Bitümlü Sıcak Karışım Yapılması İşi” teknik şartnamelerinde bitümlü sıcak karışımların kalite kontrolü için şantiye laboratuvarında yapılması gereken deneyler isimleri ve deney standartlarıyla belirtilmiştir. Söz konusu deneylerin veya Karayolları Teknik Şartnamesindeki diğer deneylerin idare tarafından yükleniciye bağımsız bir laboratuvarda da yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı teknik şartnamelerde “Asfalt Plente Hazırlanması” başlığı altında “Üretime başlamadan önce, Karayolları Teknik Şartnamesi’nin kısım 407.04’deki Karışım Bileşimi ve işyeri Karışım Formülünde yer alan hususlar doğrultusunda sıcak karışıma ait dizayn yüklenici firma tarafından hazırlanarak idareye sunulacaktır ve idarenin uygun görmesi halinde üretime başlanacaktır. İdarenin dizaynı uygun görmemesi halinde ise, üretime kesinlikle başlanmayacak olup dizayn yenilenerek idareye tekrar sunulacaktır.” Denilmektedir.
Karayolları Teknik Şartnamesi kısım 407.04’ün “Asfalt Betonu Dizaynı” başlıklı 407.04.01 alt kısmında karışım dizaynlarının idarenin uygun görmesi halinde yüklenicinin laboratuvarında yada özel bir laboratuvarda yapılabileceği ve hazırlanan dizaynın idare tarafından onaylandıktan sonra kullanılabileceği belirtilmiştir. Yine dizaynın onaylanması için dizayn raporu ile dizaynda kullanılan agregaların, bitüm bağlayıcıların ve katkı maddelerinin numunelerinin idareye gönderilerek idare laboratuvarında önerilen optimum bitüm ve +-0,5 bitüm yüzdelerinde briketler hazırlanarak ve agrega özgül ağırlıkları belirlenerek dizayn değerlerinin kontrol edileceği de belirtilmiştir.
Yapılan incelemede teknik şartnameye göre yüklenicinin şantiyede yapması zorunlu olduğu deneylerin yaptırılmadığı; “Manisa İli Muhtelif Alanlarda Sıcak Asfalt Yapılması” işinde dizaynın sunulmadığı ve “Yunusemre İlçesi Mimar Sinan Bulvarında Bitümlü Sıcak Karışım Yapılması” işinde dizayn yüklenici tarafından idareye sunulmasına rağmen yukardaki hükümler çerçevesinde dizaynın onaylanmadığı görülmüştür.
Teknik şartnamede belirtiln hüküm çerçevesinde yüklenicinin üretime başlaması için dizaynın idareye sunulması ve gerekli deneyler yapılıp onaylanması gerekmektedir. Söz konusu işlerde dizaynların sunulmamış veya gerekli deneylerin yapılıp onaylanmamış olmasına rağmen üretim yapılması üretilen asfalt betonunun ihale dokümanıyla istenen kalitede olmasının sağlanmasını güçleştirmekte ve bunun tespitini imkansız kılmaktadır. Zira dizayn, yüklenicinin kullanacağı agreganın dayanımını belirleyip agrega ve bitümün optimum karışımı oranını göstermektedir. İş yeri karışım yoğunluğu da dizayn verilerine göre hazırlanacak asfalt beton örnekleri ile belirlenecektir. Yoğunluk değeri sıkışma kontrolüne esas olacaktır.
Optimum bitüm oranı ile kullanılacak agreganın özellikleri tespit edilmeden ve gerekli deneyler yapılmadan gerçekleştirilen imalatın fen ve sanat kurallarına uygun yapılıp yapılmadığı hususu muğlak kalmaktadır.
Ayrıca söz konusu hususlar birer maliyet unsurudur. Teklif fiyatı teknik şartnamedeki hususlar dahil edilerek belirlenmektedir. Teknik şartnamenin işletilmemiş olması yüklenicinin bu maliyete katlanmamasını sağlamaktadır. Yükleniciye katlanmadığı maliyetlerin ödenmesi kurum bütçesine zarar vermektedir.
Teknik şartnamede belirtilen şartların yerine getirilmesinin sağlanmasının işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılması ve yükleniciye haksız ödemede bulunulmaması için gerekli olduğu düşünülmektedir.