|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Edremit Atık Su Arıtma Tesisinde arıtılan atık su miktarı ile faturalandırılan miktar arasında belirgin bir uyumsuzluk tespit edilmiştir. VASKİ Genel Müdürlüğü’nün yönetmeliklerine göre, atık su aboneleri, su ve atık su hizmetlerinden yararlanan gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmakta ve bu kişilerin abone sözleşmesi yapmaları zorunludur. Ancak, yapılan incelemeler, bazı abonelerin bu sözleşmeleri olmaksızın kanalizasyon sistemini kullandığını ve bu durumun faturalandırılamayan atık su miktarını artırdığını ortaya koymaktadır.
Ağustos ve Kasım 2024 tarihlerinde yapılan karşılaştırmalarda, Edremit Atık Su Arıtma Tesisinde arıtılan atık su miktarının önemli bir kısmının faturalandırılmadığı görülmüştür. Ağustos ayında arıtılan 450.690 m³ atık suyun yalnızca 158.866 m³’ü faturalandırılırken, Kasım ayında bu oran 121.384 m³’e düşmüştür. Bu durum, İdarenin atık su gelirlerinde kayıplara yol açmakta ve kaçak kullanımın varlığını göstermektedir. Sonuç olarak, faturalandırılamayan atık su bedellerinin önlenmesi için, Edremit Atık Su Arıtma Tesisinde teknik incelemelerin yapılması ve tespit edilen sorunların çözülmesi gerekmektedir. Bu adımlar, İdarenin gelir kaybını azaltarak, atık su yönetiminde daha etkin bir sistemin kurulmasına katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Atık Su Arıtma Tesisinde Arıtılan ve Faturalandırılan Su Miktarları Arasında Uyumsuzluk Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Edremit Atık Su Arıtma Tesisinde arıtılan atık su miktarı ile faturalandırılan atık su miktarı arasında önemli farklılıkların olduğu görülmüştür.
VASKİ Genel Müdürlüğü Uygulama ve Tarifeler Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, abone; İdarece sunulan su/atık su veya atık su hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacak gerçek veya tüzel kişi olarak; atık su ise evsel, endüstriyel, tarımsal ve diğer kullanımlar sonucu kirlenmiş veya özellikleri değişmiş sular olarak tanımlanmıştır.
Yönetmelik’in “Abone türleri” başlıklı 7’nci maddesinde, İdarenin sadece kanalizasyon hizmetinden yararlanan veya yararlanacak olan atık su abonelerine atık su tarifesi ile hizmet, teminat ve yaptırım bedelleri uygulanacağı; İdarenin hem su hem de kanalizasyon hizmetinden birlikte yararlanan su abonelerine ise su tarifesi ve atık su tarifesi ile hizmet, teminat ve yaptırım bedelleri uygulanacağı belirtilmiş olup 13’üncü maddesinde tüketilen her bir m3 su üzerinden atık su bedeli alınacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Abone olma koşulları ve uygulama esasları” başlıklı 37’nci maddesinde ise, suyu fiilen tüketen ve atık su üreten gerçek veya tüzel kişilerin su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalanmak için İdareye başvurarak abone sözleşmesi yapmalarının şart olduğu hüküm altına alınmıştır.
VASKİ Genel Müdürlüğü Atık Suların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde; evsel ve / veya endüstriyel atık suları toplayan kanalizasyon sistemi ile atık suların arıtıldığı ve arıtılmış atık suların nihai bertarafının sağlandığı sistem ve tesisler atık su alt yapı tesisleri olarak ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; suyu fiilen tüketen ve atık su üreten gerçek veya tüzel kişilerle su ve atık su abone sözleşmesi yapılacağı, abone sözleşmesi yapılmadan su ve kanalizasyon hatlarına bağlanılmasına ve/veya faydalanılmasına izin verilmeyeceği, İdarenin hem su hem de kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan her su abonesinin, ayrı bir sözleşme yapmaya gerek olmaksızın aynı zamanda atık su abonesi olduğu; İdarenin su hizmetlerinden faydalanmaksızın çeşitli yollarla (kuyu, kaptaj, deniz, havuz ve benzeri yerlerden tankerle veya diğer yollarla) elde ettikleri suyu kullanıp atık su üreten kişi ve kuruluşlarla da atık su abone sözleşmesi yapılacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla atık su arıtma tesislerine kanalizasyon sistemi aracılığıyla gelen ve arıtılan su miktarı ile atık su bedeli olarak faturalandırılan su miktarının, kayıp kaçağın olmadığı bir durumda birbirine eşit veya aralarında makul bir fark olması gerekmektedir.
Van ilinde 2024 yılı itibarıyla VASKİ Genel Müdürlüğü tarafından işletilen Van Merkez İleri Biyolojik, Edremit, Gevaş, Çatak, Başkale, Gölağzı ve Çelebibağı Atık Su Arıtma Tesisleri; müteahhit firma tarafından işletilen Muradiye, Gürpınar, Saray ile Çaldıran Atık Su Arıtma Tesisleri olmak üzere aktif olarak çalışan toplam 11 atık su arıtma tesisi bulunmaktadır. İdare yetkilileri ile yapılan görüşmeler neticesinde; Edremit Atık Su Arıtma Tesisinden alınacak verilerin daha sağlıklı olduğu kanaatine varılması nedeniyle örneklem yoluyla 2024 yılı Ağustos ve Kasım aylarında söz konusu Tesiste arıtılan ve faturalandırılan atık su miktarları debileri karşılaştırılmıştır.
Tablo 17: Edremit Atık Su Arıtma Tesisinde Arıtılan ve Faturalandırılan Su Miktarları
| Aylar | Arıtılan Atık Su Miktarı (m3/ay) (A) |
Faturalandırılan Atık Su Miktarı (m3/ay) (B) |
Fark (m3/ay) (C)=A-B |
Faturalandırılan Atık Su Miktarı (%) (D)=(B/A)*100 |
Faturalandırılama yan Atık Su Miktarı (%) (E)=(C/A)*100 |
| Ağustos | 450.690 | 158.866 | 291.824 | %35,25 | %64,75 |
| Kasım | 448.710 | 121.384 | 327.326 | %27,05 | %72,95 |
Tablodaki veriler dikkate alındığında; Edremit Atık Su Arıtma Tesisinde Ağustos ve Kasım aylarında arıtılan atık su miktarı ile faturalandırılan atık su miktarı arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Şöyle ki; Ağustos ayında arıtılan atık su debisi 450.690 m3 iken aynı ayda abonelere faturalandırılan atık su miktarı 158.866 m3 olarak gerçekleşmiş ve arıtılan atık su miktarının %64,75’i VASKİ Genel Müdürlüğü tarafından faturalandırılamamıştır. Kasım ayında ise faturalandırılamayan yani gelir getirmeyen atık su miktarı %72,95 olarak gerçekleşmiştir. İdare tarafından faturalandırılması gereken atık su miktarının altında faturalandırılma yapılması hususu; İdarenin atık su arıtma tesislerine bağlanan kanalizasyon sistemlerini abonelik sözleşmesi olmaksızın yani kaçak olarak kullanan ve dolayısıyla faturalandırılamayan abonelerin olduğunu göstermektedir. Söz konusu durum da İdarenin atık su gelirleri açısından önemli bir gelirden mahrum kaldığı anlamını taşımaktadır. Edremit Atık Su Arıtma Tesisindeki kayıp kaçağın İdare bünyesindeki diğer atık su arıtma tesislerinde olabileceği göz önüne alındığında İdarenin mahrum kaldığı atık su geliri boyutunun daha da yüksek olduğu ortadır.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup Edremit ilçesinde abonelik çalışmalarının ekiplerce yapıldığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak; faturalandırılamayan atık su bedellerinin önlenebilmesi adına, İdare bünyesindeki atık su arıtma tesislerinde teknik incelemelerin yapılması ve bu incelemeler neticesinde tespit edilen sorunların bertaraf edilmesi gerekmektedir.